Σύνοδος Κορυφής: Συμφωνία των «27». Ο συμβιβασμός για την Τουρκία – Νέο τοπίο στα ελληνοτουρκικά: Η ΕΕ διστάζει, ο Στόλτενμπεργκ θα… – Κυρώσεις στην Τουρκία; Γιοκ. Πίεση για διάλογο…

Σύνοδος Κορυφής

Με συμφωνία στο κείμενο των συμπερασμάτων για την Τουρκία, την Ανατολική Μεσόγειο και την Λευκορωσία ολοκληρώθηκε η πρώτη μέρα της έκτακτης Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες, στις στις 2 παρά τέταρτο το πρωί

Η Σύνοδος Κορυφής συνεχίζεται την Παρασκευή και το μεσημέρι θα πραγματοποιηθεί η κοινή συνέντευξη Τύπου των Σαρλ Μισέλ και Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Το κείμενο συμπερασμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η ΕΕ έχει στρατηγικό ενδιαφέρον να υπάρχει σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο και να αναπτυχθεί συνεργασία και αμοιβαία επωφελής σχέση με την Τουρκία, τονίζεται το κείμενο των συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής στο οποίο κατέληξαν σήμερα οι Ευρωπαίοι ηγέτες έπειτα από πολύωρες διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες.

Η συνέχιση του διαλόγου με καλή πίστη και η αποχή από μονομερείς ενέργειες που αντιβαίνουν στα συμφέροντα της ΕΕ και παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών μελών της ΕΕ είναι απόλυτη απαίτηση ως προς αυτό, υπογραμμίζεται.

Παράλληλα, οι ηγέτες σημειώνουν ότι όλες οι διαφορές πρέπει να επιλυθούν μέσω διαλόγου και βάσει του διεθνούς δικαίου. Σε αυτό το πλαίσιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επαναλαμβάνει την πλήρη αλληλεγγύη του προς την Ελλάδα και την Κύπρο, των οποίων η κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα πρέπει να γίνονται σεβαστά.

Στο κείμενο υπογραμμίζεται ακόμη ότι η ΕΕ χαιρετίζει τα πρόσφατα βήματα οικοδόμησης εμπιστοσύνης από την Ελλάδα και την Τουρκία.

Ταυτόχρονα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει έντονα τις παραβιάσεις των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας και διατρανώνει ότι πρέπει να σταματήσουν. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Τουρκία να απέχει από παρόμοιες ενέργειες στο μέλλον, καθώς αποτελούν παραβίαση του διεθνούς δικαίου, ενώ υπογραμμίζει ότι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης πρέπει να αντιμετωπιστεί μέσω διαλόγου και διαπραγματεύσεων με καλή πίστη, με πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου. Καλεί την Τουρκία να αποδεχτεί την πρόσκληση της Κύπρου για την έναρξη διαλόγου με σκοπό την επίλυση όλων των θαλάσσιων διαφορών μεταξύ Τουρκίας και Κύπρου.

Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υποστηρίζει την ταχεία επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, και παραμένει πλήρως δεσμευμένο σε μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού στο πλαίσιο του ΟΗΕ και σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένων των ψηφισμάτων 550 και 789 του ΣΑ, με την τήρηση των αρχών στις οποίες βασίζεται η ΕΕ. Αναμένει το ίδιο από την Τουρκία. Η ΕΕ είναι έτοιμη να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στη στήριξη των διαπραγματεύσεων, μεταξύ άλλων διορίζοντας, μετά την επανάληψη, έναν εκπρόσωπο στην αποστολή του ΟΗΕ.

Έκτακτη σύνοδος κορυφής Αρχηγών κρατών και Κυνερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στο κείμενο αναφέρεται επίσης ότι με προϋπόθεση πως θα συνεχιστούν οι εποικοδομητικές προσπάθειες για να σταματήσουν οι παράνομες δραστηριότητες έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε να ξεκινήσει μια θετική πολιτική ατζέντα ΕΕ-Τουρκίας, με έμφαση στον εκσυγχρονισμό της Τελωνειακής Ένωσης και στη διευκόλυνση του εμπορίου, καθώς και τη συνεχή συνεργασία σε θέματα μετανάστευσης, δυνάμει της Δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας (2016). Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί τον πρόεδρό του, σε συνεργασία με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και με την υποστήριξη του Ύπατου Εκπροσώπου, να εκπονήσει πρόταση για την ανανέωση της ατζέντας ΕΕ-Τουρκίας.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, θα επανέλθει και θα λάβει αποφάσεις αναλόγως, κατά περίπτωση, το αργότερο κατά τη σύνοδό του τον Δεκέμβριο, σύμφωνα με το κείμενο.

Τέλος, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συγκαλεί πολυμερή διάσκεψη για την Ανατολική Μεσόγειο και καλεί τον Ύπατο Εκπρόσωπο να ξεκινήσει συνομιλίες σχετικά με την οργάνωσή του. Η συμμετοχή, το πεδίο εφαρμογής και το χρονοδιάγραμμα θα πρέπει να συμφωνηθούν με όλα τα μέρη. Η διάσκεψη αυτή θα μπορούσε να καταπιαστεί με ζητήματα για τα οποία απαιτούνται πολυμερείς λύσεις, συμπεριλαμβανομένης της θαλάσσιας οριοθέτησης, της ασφάλειας, της ενέργειας, της μετανάστευσης και της οικονομικής συνεργασίας, εξηγείται στο κείμενο των συμπερασμάτων.

Σημειώνεται, πληροφορίες αναφέρουν ότι δεν υπάρχει δέσμευση στο κείμενο για τις ενέργειες του «Ορούτς Ρέις» και του «Μπαρμπαρός» στην Ανατολική Μεσόγειο. (σ.σ.: Μπορούν να συνεχίσουν το «έργο» τους ανενόχλητοι; )

Ικανοποίηση στην κυβέρνηση για το αποτέλεσμα

Το κείμενο συμπερασμάτων αντανακλά τις θέσεις της Ελλάδας, όπως αποτυπώθηκαν κατά την προσέλευση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για τις εργασίες της Ειδικής Συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, τόνισαν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ κυβερνητικές πηγές.

“Όπως τόνισε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (σ.σ.: Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν), κανένας δεν μπορεί να διχάσει την Ευρώπη. Έτσι, η ΕΕ στέλνει σήμερα μήνυμα ενότητας, αλληλεγγύης και αποφασιστικότητας. Καταδικάζονται οι μονομερείς ενέργειες της Τουρκίας και είναι ξεκάθαρο ότι αν υπάρξει συνέχιση τέτοιων συμπεριφορών, αυτό θα έχει συνέπειες” επισήμαναν οι ίδιες πηγές.

ΕΕ: Διπλή προσέγγιση με την Τουρκία 

«Είμαστε έτοιμοι να χρησιμοποιήσουμε όλα τα μέσα, σε περίπτωση που υπάρξει ανάγκη» τόνισε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ ερωτηθείς σχετικά με την πιθανή επιβολή κυρώσεων σε βάρος της Τουρκίας.

Απαντώντας στο ίδιο ερώτημα, η Πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιενανέφερε ότι υπάρχουν δύο εργαλειοθήκες: «η μία για μια κατάσταση που δε θέλουμε – την περίπτωση δηλαδή που η Τουρκία πάλι προχωρήσει σε μονομερείς ενέργειες».

Η δεύτερη εργαλειοθήκη αφορά μια πιο θετική ατζέντα, συμπλήρωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σημειώνοντας ότι η Τουρκία πρέπει να αποδείξει ότι έχει βούληση να διεξαγάγει πραγματικά εποικοδομητικό διάλογο με την ΕΕ.

Τι προηγήθηκε της συμφωνίας

Λίγο πριν τα μεσάνυχτα, ο Σαρλ Μισέλ κατέθεσε το νέο κείμενο (τρίτο) για το προσχέδιο συμπερασμάτων. Το νέο κείμενο βασίζεται στα δύο προηγούμενα και προσθέτει την έντονη καταδίκη της ΕΕ για τις παράνομες τουρκικές γεωτρήσεις εντός της κυπριακής ΑΟΖ, σημειώνει ότι η ΕΕ «είναι πλήρως δεσμευμένη στην επίλυση του κυπριακού», διατηρεί τη φράση για «χρήση όλων των μέσων» σε περίπτωση μονομερών ενεργειών της Τουρκίας, δεσμεύει το Συμβούλιο για αποφάσεις ως το Δεκέμβρη και περιλαμβάνει την ελληνική φράση για «οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών».

Το νέο προτεινόμενο κείμενο προσθέτει ότι «καλεί την Τουρκία να ξεκινήσει διάλογο με στόχο την επίλυση όλων των θαλάσσιων διαφορών μεταξύ Τουρκίας και Κύπρου» και σημειώνει ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο «παραμένει πλήρως δεσμευμένο για μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού».

Η νέα διατύπωση σημειώνει ότι «σε περίπτωση ανανεωμένων μονομερών ενεργειών ή προκλήσεων κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, η ΕΕ θα χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα και τις επιλογές που έχει στη διάθεσή της, συμπεριλαμβανομένων σύμφωνα με το άρθρο 29 της ΣΕΕ και το άρθρο 215 ΣΛΕΕ, προκειμένου για να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της και τα συμφέροντα των κρατών μελών της. Τα αναφερόμενα άρθρα της Συνθήκης αφορούν κυρώσεις, αλλά δεν αναφέρει ρητώς τη λέξη.

Το νέο προσχέδιο καταργεί επίσης μια προηγούμενη αναφορά ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί η κατανομή των πόρων υδρογονανθράκων στην Κύπρο. Ένα από τα βασικά αιτήματα της Άγκυρας είναι ότι οι Τουρκοκύπριοι πρέπει να λάβουν δίκαιο μερίδιο από τυχόν ευρήματα γύρω από το διχοτομημένο νησί.

Σύμφωνα με το προσχέδιο, «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και θα επανέλθει αναλόγως και θα λάβει αποφάσεις, ανάλογα με την περίπτωση, το αργότερο κατά τη σύνοδό του του Δεκεμβρίου».

Σύνοδος Κορυφής: Ο συμβιβασμός για την Τουρκία και το παρασκήνιο

Προκλητικοί και πάλι οι Τούρκοι

«Είναι γνωστό πως για την τουρκική πλευρά, οποιαδήποτε καταδίκη, οποιαδήποτε αναφορά σε οποιαδήποτε μέτρα και κυρώσεις, οποιαδήποτε εξαίρεση των δικαιωμάτων και της πολιτικής ισότητας των Τουρκοκυπρίσων, είναι εντελώς απαράδεκτα», τόνισε Τούρκος αξιωματούχος στο politico.

Νωρίτερα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέλιος Πέτσας μίλησε στην ΕΡΤ1 για το τι ζητάει η Αθήνα και γιατί απέρριψε το πρώτο προσχέδιο της Συνόδου Κορυφής.

Μισελ: Θα χρησιμοποιήσουμε όλα τα μέσα

«Είμαστε έτοιμοι να χρησιμοποιήσουμε όλα τα μέσα, σε περίπτωση που υπάρξει ανάγκη» τόνισε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ ερωτηθείς σχετικά με την πιθανή επιβολή κυρώσεων σε βάρος της Τουρκίας.

Απαντώντας στο ίδιο ερώτημα, η Πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέφερε ότι υπάρχουν δύο εργαλειοθήκες: “η μία για μια κατάσταση που δε θέλουμε – την περίπτωση δηλαδή που η Τουρκία πάλι προχωρήσει σε μονομερείς ενέργειες”.

Μακρόν: «Η αλληλεγγύη απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο δεν είναι διαπραγματεύσιμη» 

«Η αλληλεγγύη απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο, και εδώ θέλω να είμαι απόλυτα ξεκάθαρος, δεν είναι διαπραγματεύσιμη», δήλωσε ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν προσερχόμενος στην ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής.

«Όταν ένα κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης δέχεται επίθεση ή απειλή, όταν τα χωρικά ύδατά του δεν γίνονται σεβαστά, αποτελεί χρέος των Ευρωπαίων να δείξουν αλληλεγγύη. Και θα επαναδιατυπώσουμε την υποστήριξή μας προς την Ελλάδα και την Κύπρο», πρόσθεσε.

Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε αναφερόμενος στην κατάσταση στην ανατολική Μεσόγειο ότι τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης οφείλουν να δείξουν αλληλεγγύη απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο.

Έκτακτη Σύνοδος Κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου
Έκτακτη Σύνοδος Κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου 

Προσερχόμενος στην ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής, ο πρόεδρος της Γαλλίας δήλωσε ότι η κατάσταση στο Ναγκόρνο Καραμπάχ είναι σοβαρή και ότι θα κάνει τα πάντα ώστε τα πράγματα να κινηθούν προς ειρηνική επίλυση.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα πιέσει προς ταχεία λύση μέσω διαπραγματεύσεων, πρόσθεσε.

Σχετικά με τους δημοσιογράφους της εφημερίδας Le Monde που τραυματίσθηκαν σήμερα στην αρμενική πόλη Μαρτουνί από πυρά του αζερικού πυροβολικού, ο Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι αεροπλάνο είναι έτοιμο να τους μεταφέρει στην Γαλλία.

Σημειώνεται ότι , οι αρχηγοί των κρατών και των κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συναντώνται στη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες συμφώνησαν να επιβληθούν κυρώσεις σε αυτούς που ευθύνονται για την καταστολή στη Λευκορωσία, δήλωσαν στο Γαλλικό Πρακτορείο διπλωματικές πηγές.

Οι κυρώσεις αφορούν περίπου σαράντα λευκορώσους αξιωματούχους.

Η επιβολή τους θα προχωρήσει μετά την επίτευξη συμφωνίας για να σταλεί αυστηρό μήνυμα από την ΕΕ στην Τουρκία, συνοδευόμενο από την απειλή επιβολής κυρώσεων στην Άγκυρα, όπως πρότεινε η Κυπριακή Δημοκρατία, κατά τις ίδιες πηγές.

 

Νέο τοπίο στα ελληνοτουρκικά: Η ΕΕ διστάζει, ο Στόλτενμπεργκ θα “νίπτει τας χείρας” στη Μεσόγειο

Νέο τοπίο στα ελληνοτουρκικά: Η ΕΕ διστάζει, ο Στόλτενμπεργκ θα "νίπτει τας χείρας" στη ΜεσόγειοΜόνιμος ανοιχτός δίαυλος ανάμεσα σε Αθήνα, Άγκυρα και ΝΑΤΟ για τις στρατιωτικές κινήσεις στην Ν.Α Μεσόγειο. Η συμμαχία πάντως θα τηρεί το δόγμα της ουδετερότητας ανάμεσα στα κράτη μέλη της.  

Η Σύνοδος Κορυφής δεν εγκρίνει κατάλογο κυρώσεων κατά της Άγκυρας – Το ΝΑΤΟ δικλείδα ασφαλείας για την αποφυγή συγκρούσεων. Τα νέα δεδομένα με τα οποία θα ξεκινήσει ο διάλογος Ελλάδας – Τουρκίας.

Νέα εικόνα, μακριά από τους αρχικούς σχεδιασμούς της κυβέρνησης για τις εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, διαμορφώνουν τα δεδομένα που προέκυψαν από τους δύο μεγαλύτερους οργανισμούς της δύσης, την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ: Δεν πρόκειται να εγκριθούν στην Σύνοδο Κορυφής που συνεχίζεται στις Βρυξέλλες κυρώσεις που θα λειτουργούσαν ως «Δαμόκλειος Σπάθη» για την Τουρκία. Έτσι η βασική διαμεσολάβηση το επόμενο διάστημα δεν θα είναι ευρωπαϊκή αλλά ΝΑΤΟϊκή, αφού συναποφασίστηκε η ίδρυση «μηχανισμού από-συμπίεσης» με την σύμφωνη γνώμη Αθήνας και Άγκυρας. Πάντως το Βερολίνο θα συνεχίσει εποπτεύει την εξέλιξη των πραγμάτων.

Τα παραπάνω έχουν ξεκαθαριστεί από την ανακοίνωση του γ.γ του ΝΑΤΟ Γένς Στολτενμπεργκ για τον μόνιμο μηχανισμό αλλά και την ξεκάθαρα αρνητική δήλωση της Άνγκελα Μέρκελ για τις κυρώσεις στην Σύνοδο Κορυφής. Έτσι λοιπόν αυτός είναι ο συνδυασμός των συνθηκών με τον οποίο θα «πορευθεί» η Ελλάδα στον 61ο γύρο των διερευνητικών επαφών που θα ξεκινήσουν με την Τουρκία.

Οι όροι του διαλόγου

Σε μία πρώτη ανάγνωση καμία από τις δύο πλευρές δεν φαίνεται ιδιαίτερα ευνοημένη από τα νέα δεδομένα που συνιστούν τους τρέχοντες όρους του ελληνοτουρκικού διαλόγου.,παράλληλα φυσικά με τις αφετηριακές θέσεις με τις οποίες θα προσέλθουν στην διαδικασία Ελλάδα και Τουρκία.

Η Ελλάδα, έχει ως βάση την δεδομένη θέση της Ε.Ε υπέρ της υπεράσπισης των κυριαρχικών της δικαιωμάτων αλλά και την καταδίκη της συμφωνίας Τουρκίας – Λιβύης ήδη από την Σύνοδο Κορυφής στις 13 Δεκεμβρίου του 2019. Παράλληλα την κύρωση της οριοθέτησης της ΑΟΖ με την Ιταλία και την μερική οριοθέτηση με την Αίγυπτο που δημιουργούν σημαντικά προηγούμενα στηριγμένα στο διεθνές δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας. Επίσης την στήριξη της Γαλλίας αλλά και χωρών όπως η Σλοβενία και η Αυστρία που τάσσονται ξεκάθαρα κατά της τουρκικής προκλητικότητας, στάση που τήρησαν και στην Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών. Πάντως αλλαγή των δεδομένων από την Βελγική πρωτεύουσα ακόμη και στην κατεύθυνση της αναβολής της συζήτησης των κυρώσεων σε επόμενη σύνοδο, προς το τέλος του 2020 σαφώς έχει ενισχυτικό χαρακτήρα. Επίσης το δικό τους ρόλο θα παίξουν οσα συμφωνήθηκαν στην πρόσφατη επίσκεψη του αμερικανού ΥΠΕΞ, Μάϊκ Πομπέο.

Η Τουρκία από την άλλη θα στηριχθεί στο μνημόνιο που έχει υπογράψει με την Λιβύη και κυρίως στην εμπλοκή του ΝΑΤΟ ως κυρίαρχου μεσολαβητή για τα τεκταινόμενα στην Ν.Α Μεσόγειο. Κάτι το οποίο εξαρχής φάνηκε ότι επιθυμούσε, προκειμένου να αποφύγει την μονόπλευρη – όπως πιστεύει- ευρωπαϊκή επιδιαιτησία. Παράλληλα θα συνεχίσει να διατηρεί τις προνομιακές σχέσεις της με την Γερμανία. Επίσης με την επιστολή που απέστειλε ο Ρετζέπ Ερντογάν στην Σύνοδο Κορυφής ανανεώνει την δέσμευσή της στο «δόγμα» του ότι έχει ισχυρά κυριαρχικά δικαιώματα στην Μεσόγειο λόγω του μεγέθους της ακτογραμμής της.

Νέο τοπίο στα ελληνοτουρκικά: Η ΕΕ διστάζει, ο Στόλτενμπεργκ θα
Ο Γένς Στόλτενμπεργκ και ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Πολλά περισσότερα πλέον εξαρτώνται από τον επικεφαλής του ΝΑΤΟ 

Ο μηχανισμός του ΝΑΤΟ

Λόγω του έντονα στρατιωτικού χαρακτήρα του νέου μηχανισμού, που δρομολογήθηκε στην βάση της πρότασης που κατέθεσε προ μερικών εβδομάδων ο Γένς Στόλτενμπεργκ, δεν πρόκειται να γίνουν γνωστές λεπτομέρειες της λειτουργίας του. Προφανώς τα οργανικά τμήματα του θα είναι οι δύο μόνιμες αντιπροσωπείες Ελλάδας και Τουρκίας στην βορειοατλαντική συμμαχία.

Στην ουσία όμως συνιστά έναν μόνιμο δίαυλο επικοινωνίας ανάμεσα στο ΝΑΤΟ και τις στρατιωτικές δυνάμεις των δύο χωρών που κινούνται στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Είτε πρόκειται για τις τακτικές κινήσεις επιφυλακής, είτε για την διενέργεια ασκήσεων εθνικού ή διακρατικού χαρακτήρα. Σύμφωνα με τις υπάρχουσες πληροφορίες οι συζητήσεις σε επίπεδο στρατιωτικών – τεχνικών κλιμακίων θα συνεχιστούν την ερχόμενη εβδομάδα. Μάλιστα αν πιστέψουμε το υπουργείο Άμυνας της Τουρκίας η συνάντηση των στρατιωτικών αντιπροσωπειών θα γίνει την Δευτέρα 5 Οκτωβρίου στις εγκαταστάσεις του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες. Η βασική συμφωνία πάντως περιλαμβάνει για την ώρα μία μόνιμη και 24ωρη γραμμή επικοινωνίας που θα αξιοποιείται στις περιπτώσεις που η δραστηριότητα στρατιωτικών μονάδων θα ενέχει τον κίνδυνο συγκρούσεων ακόμη και λόγω αδυναμίας συνεννόησης η παρανοήσεων κι από τις δύο πλευρές.

Σε στρατιωτικό-πολιτικό επίπεδο η πρωτοβουλία αυτή, συνιστά την μονιμοποίηση της ΝΑΤΟϊκής επιδιαιτησίας για άγνωστο μέχρι στιγμής χρονικό διάστημα στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Ανάλογα μέτρα, αξίζει να σημειωθεί ότι είχαν ληφθεί με συναίνεση και των δύο πλευρών στην δεκαετία του ’90 μετά την κρίση στα Ίμια. Ως η –σχετικά- θετική πλευρά της υπόθεσης αυτής αποτιμάται το ότι το ΝΑΤΟ θα έχει παράλληλα με την Ελλάδα άμεση ενημέρωση για τις τουρκικές κινήσεις. Έτσι τυχόν προκλητικές ενέργειες θα έχουν άμεση απήχηση στην συμμαχία, άρα και σε διεθνές επίπεδο. Η αρνητική πλευρά όμως αφορά την πάγια και διαχρονική στάση του ΝΑΤΟ να μην λαμβάνει θέση για τις διπλωματικές-στρατιωτικές διαφορές ανάμεσα στα μέλη του. Γνωστή και ως «Δόγμα Λούνς». Έτσι λοιπόν είναι προφανές ότι ακόμη και με τον μηχανισμό αυτό η συμμαχία θα έχει άποψη για το αν μία τουρκική στρατιωτική κίνηση συνιστά παραβίαση κυριαρχικών δικαιωμάτων στην θάλασσα ή στον αέρα. Πολύ δε περισσότερο εφόσον από την οπτική της συμμαχίας, είτε η Νοτιοανατολική Μεσόγειος, είτε ακόμη και το Αιγαίο γίνονται αντιληπτές ως ενιαίος επιχειρησιακός χώρος. Επίσης είναι γνωστή η τακτική της Άγκυρας να εφαρμόζει την μέθοδο της δέσμευσης περιοχών και στην συνέχεια εντός του ΝΑΤΟ να εγείρει τις αξιώσεις της παρουσιάζοντάς αυτές, ως περιοχές «γκρίζας κυριαρχίας».

Ο ακριβής ρόλος που θα κληθεί να παίξει το ΝΑΤΟ πάντως θα αποσαφηνισθεί περισσότερο αν τελικά επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες που θέλουν τον Γένς Στόλτενμπεργκ να επισκέπτεται το επόμενο διάστημα Αθήνα κα Άγκυρα.

 

Κυρώσεις στην Τουρκία; Γιοκ. Πίεση για διάλογο…

Μέρκελ και Ερντογάν σε παλαιότερη συνάντησή τους.

Ο Γιώργος Καρελιάς γράφει για τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ και τους λόγους για τους οποίους οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν θεωρούν σκόπιμο να επιβάλλουν κυρώσεις στην Τουρκία.

Ετσι γίνεται με τις συνόδους κορυφής της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Οι ηγέτες της μπορεί να ξημερώνονται γύρω από το τραπέζι, για να αλλάξει μια φράση- ακόμα και μια λέξη- από μια ανακοίνωση που θα εκδώσουν. Καμιά φορά η αλλαγή μπορεί να είναι σημαντική, ιδιαίτερα αν σχετίζεται με οικονομικά θέματα. Όμως, αν έχει σχέση με διπλωματικά, μπορεί η συζήτηση να είναι περί όνου σκιάς.

Πριν κάν γίνει η σύνοδος σχεδόν όλοι γνώριζαν ότι οι περισσότεροι ευρωπαίοι ηγέτες, με πρώτη την Ανγκελα Μέρκελ, διαφωνούν με την επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία. Ετσι, η επιδίωξη μόνο της Ελλάδας και της Κύπρου ήταν καταδικασμένη σε αποτυχία. Παρά την ακραία ρητορεία του Ερντογάν, την οποία έχει αποδοκιμάσει φραστικά μόνο ο Εμανουέλ Μακρόν, οι Ευρωπαίοι δεν θεωρούν σκόπιμο να τιμωρήσουν την Τουρκία με οικονομικές κυρώσεις, τις μόνες που μπορεί να την πονέσουν. Για τρεις λόγους:

Πρώτον, διότι θεωρούν ότι έτσι ίσως εξωθήσουν τον Ερντογάν σε  ακόμα πιο ακραία συμπεριφορά. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Μέρκελ άφησε σαφώς να εννοηθεί ότι την τελευταία στιγμή αποφεύχθηκε πολεμικό επεισόδιο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Δεύτερον, διότι οι ευρωπαίοι και πρωτίστως οι Γερμανοί γνωρίζουν ότι ο Ερντογάν μπορεί να ξανανοίξει την στρόφιγγα του προσφυγικού-μεταναστευτικού. Γι’ αυτό η Μέρκελ είπε στη γερμανική Βουλή ότι η Τουρκία επιτελεί ένας «θαυμαστό και αξιοσημείωτο» έργο φιλοξενώντας τέσσερα εκατομμύρια πρόσφυγες. Και

Τρίτον, διότι οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν μεγάλο οικονομικό νταραβέρι με την Τουρκία. Μεταξύ άλλων, πολλές μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες είναι εγκατεστημένες εκεί και τα οικονομικά μεγέθη είναι πολύ υπολογίσιμα.

Ετσι, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, με προεξάρχουσα την γερμανική, επιδιώκουν να έχουν ελεγχόμενο τον Ερντογάν. Γι’ αυτό και η πίεση προς την Ελλάδα να κάτσει σε ένα τραπέζι διαλόγου με την Τουρκία είναι ήδη εμφανής και θα ενταθεί το επόμενο διάστημα. Σε φραστικό επίπεδο θα υπάρχει κάποια γενική καταδίκη της επιθετικής συμπεριφοράς της Τουρκίας, αλλά μονίμως θα υπάρχει και η προτροπή για διάλογο που θα εκτονώσει την ένταση. Αλλωστε, το ίδιο κάνουν και οι Αμερικανοί, μολονότι ο Ερντογάν τους έχει κάνει πολλά χουνέρια, τα οποία παλιότερα δεν θα γίνονταν δεκτά από μια χώρα μέλος του ΝΑΤΟ. Την οδό του διαλόγου υπέδειξε μόλις προχτές και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάικ Πομπέο παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Επομένως, η όποια φραστική διατύπωση στην ανακοίνωση του Συμβουλίου Κορυφής της Ε.Ε έχει σχετική αξία, εφόσον οι ευρωπαίοι ηγέτες κινούνται με γνώμονα τις ισορροπίες στις σχέσεις με την Τουρκία, μεταφέροντας έτσι στην Ελλάδα την πίεση για διάλογο. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει μεν αποδεχθεί κατ΄ αρχήν την πρόταση για διάλογο(ήδη ανακοινώθηκε ότι στο ΝΑΤΟ συζητείται κάποιος μηχανισμός αποτροπής συγκρούσεων), αλλά θα είναι πολύ δύσκολο να πάρει μέρος σε αυτόν, αν η Τουρκία επιμείνει να θέσει «απαγορευμένα» για την Ελλάδα θέματα, όπως είναι η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου.

Ετσι,  πιθανότερη εξέλιξη θεωρείται να αρχίσει ένα νέος γύρος διερευνητικών επαφών, αλλά με άγνωστη διάρκεια και κατάληξη. Οι Ευρωπαίοι θα είναι ικανοποιημένοι, διότι θα μειωθεί για κάποιο διάστημα η ένταση στην ανατολική Μεσόγειο. Αλλά κάποιο βήμα περαιτέρω είναι δύσκολο να γίνει, τουλάχιστον μέχρι τις αρχές του 2021 οπότε θα αναλάβει ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ.

Σ’ αυτό το πλαίσιο πρέπει να εκτιμηθεί το κείμενο της ανακοίνωσης που κατάφερε να εκδώσει η σύνοδος κορυφής.  Ελλάδα και Κύπρος δηλώνουν ικανοποιημένες, αλλά και ο Ερντογάν δεν έχει κανένα λόγο να είναι δυσαρεστημένος, αφού οι κυρώσεις για την Τουρκία αποσύρθηκαν από το τραπέζι, αλλά επιβλήθηκαν στην… Λευκορωσία, η οποία δεν απειλεί κράτος -μέλος της Ενωσης.

Οι ευρωπαίοι ηγέτες επέλεξαν μια «ευμενή ουδετερότητα» προς την Ελλάδα και την Κύπρο, δύο μέλη-να μην το ξεχνάμε- της Ενωσης.  Την στάση τους περιγράφει καλύτερα η γνωστή  παροιμιώδης φράση: «Και με τον αστυφύλαξ  και με τον χωροφύλαξ».