Πάμε κινηματογράφο;

Η ορμή μιας Ιρανής που αναζητά τον γιο της στην Αθήνα

Η ορμή μιας Ιρανής που αναζητά τον γιο της στην Αθήνα

(Ελλάδα, Γαλλία, Ολλανδία, Βουλγαρία, 2020, 111′)

σκηνοθεσία: Σιαμάκ Ετεμάντι

ηθοποιοί: Μελίκα Φορουτάν, Σαμπάζ Νοσίρ, Αργύρης Πανταζάρας, Σοφία Κόκκαλη, Λένα Κιτσοπούλου

Από τα ωραιότερα και πιο ελπιδοφόρα ντεμπούτα φέρνει στις καλοκαιρινές οθόνες ο Σιαμάκ Ετεμάντι, ο Ιρανός σκηνοθέτης, μόνιμος κάτοικος της Αθήνας εδώ και δεκαετίες: ο δημιουργός που μας είχε εντυπωσιάσει, το 2012, με την αφαιρετική μικρού μήκους του, «Cavo d’ Oro», βρίσκει στην πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, με πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Βερολίνου, στέρεο έδαφος κι αφηγηματικό ειρμό σ’ ένα φιλμ που προορίζεται για το ευρύ κοινό και του μιλά, με τα μάτια, κατά πρόσωπο, για την αλήθεια τη δική του και την άλλη, τη διαχρονική.

Ενα ζευγάρι Ιρανών, η Παρί κι ο Φαρόκ, προσγειώνονται στο «Ελευθέριος Βενιζέλος»: έχουν έρθει από την Τεχεράνη να δουν τον γιο τους που σπουδάζει στο Πολυτεχνείο. Μόνο που το αγόρι, ο Μπαμπάκ, δεν έχει έρθει να τους προϋπαντήσει, δεν ζει στο σπίτι που νοίκιαζε, δεν φοιτά στη σχολή, δεν είναι πουθενά. Ξένοι στην πόλη, η Παρί κι ο Φαρόκ θα ξεκινήσουν να ψάχνουν για ίχνη, σε μια διαδρομή που αποκτά, σταδιακά, την ένταση μιας καθόδου στον Αδη ή μιας ανόδου στον ουρανό.

Δυο είναι οι ηρωίδες της ταινίας. Η μία είναι η Αθήνα, όπως την είδε και τη βίωσε ο Ετεμάντι, ξεκάθαρα, στη δική του εμπειρία, τα Εξάρχεια, η Αθηνάς, όπως τη φωτίζει και την καταγράφει, σκοτεινά, παραμυθένια κι εφιαλτικά μαζί, ο φωτογράφος Κλαούντιο Μπολιβάρ, γεμάτη ενέργεια που βράζει, μυστηριώδη, σαν μια έκθεση από πυκνοζωγραφισμένους πίνακες μιας πόλης γεμάτης σημάδια, τραύματα και σύμβολα.

Η άλλη είναι η Παρί, μέσα από τη μαγική παρουσία κι ερμηνεία της Ιρανής Μελίκα Φορουτάν, την οποία η κάμερα δεν εγκαταλείπει στιγμή. Μια σχεδόν υπερηρωική φιγούρα, ψηλόλιγνη, τυλιγμένη στο μαύρο τσαντόρ της, περιπλανιέται στους δρόμους σε μια κατεπείγουσα αναζήτηση και μοιάζει παντοδύναμη, μέχρι τη στιγμή που βλέπεις το πρόσωπό της, πανέμορφο, ευαίσθητο, αθώο, πληγωμένο, έτοιμο να διαλυθεί, ενσάρκωση της Παναγίας και της εμβληματικής μάνας.

Ταυτόχρονα, η «Παρί» είναι ένα θρίλερ γεμάτο σασπένς, ένα φιλμ «εμπορικό», παρότι καταφέρνει, με θαυμαστή ισορροπία, να υφάνει στην πλοκή του καταλυτική συγκίνηση και κατασταλαγμένη πολιτική σκέψη. Τα μονοπάτια της ελευθερίας, της ατομικής επανάστασης, διακλαδώνονται με την τιμή, τη θρησκεία, ο Χριστιανισμός με το Ισλάμ, ο Ζωροαστρισμός με τους δαίμονες και τους αγγέλους, η περηφάνια με την υποτέλεια. Κι αν κάποιες σύντομες συναντήσεις στην πορεία της Παρί, με Αθηναίους που της δίνουν στοιχεία, δείχνουν γραφικές, σχηματικές στην ίδια την επιλογή τους, στο σύνολό της η ταινία δεν πέφτει ποτέ στα στερεότυπα του αστικού ρατσισμού, στην ευκολία της περιγραφής του ξένου: η «Παρί» δεν φωνάζει αντιδραστικά, μόνο παρατηρεί και προχωρά. Με την ορμή μιας μάνας που έχει χάσει το παιδί της, μιας γυναίκας που έχει χάσει τον άξονά της. Που περιπλανιέται στους δρόμους της φωτιάς, όχι των μολότοφ, αλλά εκείνης που καίει μέσα στην Παρί, της ενοχής, της κάθαρσης, της ανάγκης για φυγή που σβήνει μόνο η θάλασσα.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΧΑΛΑΝΔΡΙ, ΣΙΝΕ ΦΛΕΡΥ

 

Παράθυρο στη θάλασσα

16 producciones work-in-progress españolas en el Festival de ...

(Una ventana al mar, Ισπανία, Ελλάδα, 2019, 105′)

σκηνοθεσία: Μιγκέλ Ανχελ Χιμένεθ

ηθοποιοί: Εμα Σουάρεζ, Ακύλλας Καραζήσης

Η 55χρονη Ισπανίδα, Μαρία, μαθαίνει ότι έχει καρκίνο και λίγο χρόνο ζωής μπροστά της. Αψηφώντας τους γιατρούς και τις συμβουλές της οικογένειάς της, πηγαίνει ένα ταξίδι στην Ελλάδα, στην αγέρωχη Νίσυρο. Εκεί θα βρει όχι μόνο μια δεύτερη ευκαιρία στον έρωτα, αλλά κι έναν άντρα που έχει χρειαστεί κι αυτός να κάνει επιλογές ζωής.

Η καταλυτική ταυτότητα της Νισύρου, της θάλασσας και του ηφαιστείου της, η απλότητα με την οποία η Εμα Σουάρεζ (η «Julieta» του Πέδρο Αλμοδόβαρ) δίνει ουσία σε κάθε βλέμμα και κίνησή της, η «ντόμπρα», μακριά από κάθε κλισέ, ερμηνεία του Ακύλλα Καραζήση, συνθέτουν ένα ανθρώπινο ερωτικό κι υπαρξιακό δράμα, αγαπησιάρικο και μελαγχολικό, κυρίως πριν βαρύνει από τον μελοδραματισμό του στο τελευταίο μέρος του.

Σκηνοθεσία: Σιαμάκ Ετεμάντι / *** ½ / Παίζουν: Μελίκα Φορουτάν, Σαμπάζ Νοσίρ, Αργύρης Πανταζάρας, Σοφία Κόκαλη, Λένα Κιτσοπούλου