Πάθος, ένταση, θλίψη και δυναμισμός

Μια συγκλονιστική συνάντηση θα είναι αυτή στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού, που θα γίνει στις 18 Σεπτεμβρίου. Το πάθος του τάνγκο θα αναμετρηθεί με το ντουέντε του φλαμένκο.

Αυτά τα δύο γεμάτα συναίσθημα είδη χορού και τραγουδιού δεν είναι η πρώτη φορά που συναντιούνται. Η ιστορία του φλαμένκο ξεκινά τον 14 αιώνα και του τάνγκο τον 15ο. Η ζύμωση έγινε κυρίως από τους Τσιγγάνους της Ανδαλουσίας, ώσπου κάποια στιγμή οι δρόμοι γεωγραφικά χώρισαν.

Το φλαμένκο με το κάντε, το λαϊκό του τραγούδι, με ρίζες τσιγγάνικες, ανδαλουσιανές, αραβικές και εβραϊκές, έγινε η φωνή των περιθωριοποιημένων, ο αυτοσχέδιος χορός της κραυγής, του πόνου αλλά και της χαράς. Το δυνατό χτύπημα των ποδιών στη γη έχει το πείσμα της δύναμης, της ανυποχώρητης ύπαρξης. Το σκληρό παίξιμο της κιθάρας και τα λόγια του τραγουδιού οδηγούν τον χορευτή στο ντουέντε, στην κατάσταση δηλαδή εκείνη της ασυγκράτητης συγκίνησης που συνοδεύεται από χαλέο (jaleo: φασαρία, περίπλοκο χειροκρότημα, χτύπημα των δακτύλων και ενθαρρυντικές κραυγές). Οσο για τις τόσο «τουριστικές» καστανιέτες, δεν αποτελούσαν μέρος της αυθεντικής τσιγγάνικης παράδοσης. Το φλαμένκο, λοιπόν, που πήρε αυτό το όνομα τον 19 αιώνα, στέριωσε στην Ανδαλουσία, ενώ το τάνγκο ανοίχτηκε, ταξίδεψε.

Ο χορός αυτός έφτασε στη νότια Ισπανία ως ρυθμός ενός αφρικανικού τελετουργικού, του σάνγκο. Οι Μαυριτανοί κατακτητές αυτού του τμήματος της Ιβηρικής γοητεύτηκαν από τον χορό που συμβόλιζε τη γονιμότητα, αλλά οι Τσιγγάνοι ήταν εκείνοι που τον αγκάλιασαν. Με τα χρόνια, οι μετανάστες το κουβάλησαν με τη ζωή τους στη Λατινική Αμερική, όπου σταδιακά ο κάθε λαός έβαζε τις παραλλαγές του, τους βηματισμούς του: στην Αργεντινή έγινε το τάνγκο του Ρίο δε λα Πλάτα και στην Κούβα η χαμπανέρα της Αβάνας, αλλά και στη Βραζιλία το τάνγκο μπραζιλέιρο.

Στα 1910, το αργεντίνικο τάνγκο πέρασε στις ΗΠΑ, όπου έγινε χαμός. Χορευτικά ζευγάρια, όπως ο Βέρνον και Αϊρί Κασλ, τυποποίησαν τους βηματισμούς, απάλυναν τον ηδονιστικό χαρακτήρα και κράτησαν μόνο τον διακριτικό αισθησιασμό. Σε δυο χρόνια από τότε, έφτασε και στην Ευρώπη.

«Πιστεύω βαθιά πως οι δύο αυτοί χοροί συνδέονται άρρηκτα από τα βασικά συναισθήματα που τους χαρακτηρίζουν. Πάθος, ένταση, θλίψη και δυναμισμός. Φανταστείτε, από τη μια πλευρά, μια γυναίκα που χορεύει φλαμένκο, που έχει κάνει το σώμα της μουσικό όργανο και χτυπάει δυναμικά τα πόδια της στο πάτωμα και, από την άλλη πλευρά, ένα ζευγάρι τάνγκο που μέσα από την άφατη επικοινωνία τους μεταμορφώνονται επί σκηνής σε ένα σώμα με τέσσερα πόδια! Δυο αντικρουόμενες εικόνες, δυο διαφορετικοί χοροί, με κοινό γνώμονα την έκφραση», λέει η Βάσια Θανοπούλου, ιδιοκτήτρια της σχολής El Abrazo Tango και μία από τις κορυφαίες χορεύτριες της βραδιάς του Ηρωδείου.

 Η παράσταση αυτή ήταν να γίνει πέρυσι, αλλά αναβλήθηκε λόγω πανδημίας. Πώς δουλεύατε όλο αυτόν τον χρόνο;

Είμαστε μια μεγάλη ομάδα -δεκαεπτά χορευτές, ορχήστρα, τραγουδίστρια και, φυσικά, ο σκηνοθέτης- που λειτουργούμε όλοι μαζί, σαν ένα σώμα. Δεν συναντιόμαστε απλώς πάνω σε μια σκηνή. Αυτό, λοιπόν, το δέσιμο είναι που έπρεπε να αντέξει στην καραντίνα, στην απαγόρευση της κυκλοφορίας και την υποχρεωτικότητα της μάσκας. Ηταν και είναι μια δύσκολη χορευτική εμπειρία αλλά και πρόκληση για όλους μας. Μια πρόκληση που τη δεχτήκαμε και δουλεύουμε με περισσότερο πείσμα και με απίστευτη διάθεση. Πιστεύουμε και ευχόμαστε αυτή τη φορά να γίνει η παράσταση. Να μη χαθεί αυτή η μαγευτική βραδιά.

 Τι συνδέει αυτούς τους δυο χορούς; Αλλά κι εσάς που έχετε διαφορετικά ακούσματα.

Το πάθος. Ναι, έχουμε διαφορετικά ακούσματα, αλλά δεν θέλει πολύ για να σε παρασύρει η μουσική, για να φέρει κίνηση στο κορμί σου. Δεν είμαι σίγουρη, αλλά νομίζω πως οι άνθρωποι πρώτα ερωτεύονται τη μουσική και μετά την κάνουν κίνηση του κορμιού τους. Στα πρώτα ανοίγματά του, το μπαντονεόν, για παράδειγμα, κάνει το κορμί να λικνίζεται. Για τον χορευτή του τάνγκο, η μουσική είναι το μεγαλύτερο κίνητρο και πηγή έμπνευσης –είναι ένας πολύτιμος θησαυρός που αναβιώνει κάθε μέρα σε μαθήματα και Milongas.

 Πόσο εύκολο είναι να μπεις στην κουλτούρα ενός άλλου λαού;

Νιώθω, μιλώντας πάντα για το τάνγκο, ότι δεν είναι δύσκολο να κατανοήσεις την κουλτούρα του αργεντίνικου λαού – ιδιοσυγκρασιακά βρισκόμαστε πολύ κοντά: δυο βασανισμένοι λαοί, που, παρά τις κακουχίες που έχουν περάσει ή και περνούν, γνωρίζουν και τιμούν την έννοια της φιλοξενίας και δεν «τσιγκουνεύονται» την επαφή και την αγκαλιά.

 Τι σημαίνει χορευτική διαμάχη;

Εμείς, ως χορευτές, δεν το βιώνουμε σαν διαμάχη αλλά ως μια σύμπραξη, ένα «πάντρεμα» μεταξύ δυο πολύ εντυπωσιακών χορών, όπου στην ουσία ο κάθε χορευτής χρησιμοποιεί ως εκφραστικό μέσο τον χορό που υπηρετεί και ταυτόχρονα παίρνει μια γερή γεύση από την τέχνη του άλλου. Υπάρχει μεταξύ μας αμοιβαίος θαυμασμός – σεβασμός και όλη αυτή η ζύμωση μας εξελίσσει χορευτικά και καλλιτεχνικά όλους.

 Γιατί έρχονται στη σχολή σου οι νέοι για να μάθουν τάνγκο;

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν πίσω τους κοινωνική αποξένωση και μοναξιά. Μοιραία, η ανάγκη για πραγματική επαφή δείχνει να γίνεται πολύ εντονότερη. Το τάνγκο, πέρα από ένας εντυπωσιακός χορός, λειτουργεί και σαν γλωσσικός κώδικας. Δυο άνθρωποι, που μπορεί να προέρχονται από διαφορετικές χώρες με διαφορετικές κουλτούρες και διαφορετικές ηλικίες, που δεν έχουν ξανασυναντηθεί ποτέ, μπορούν να βρεθούν για πρώτη φορά στην πίστα και, χορεύοντας αυτοσχεδιαστικά ένα τάνγκο, να επικοινωνήσουν, να μοιραστούν συναισθήματα και να διασκεδάσουν.

Το εντονότερo στοιχείο του αργεντίνικου τάνγκο, που το κάνει να ξεχωρίζει από όλους τους άλλους χορούς, έχει και θεραπευτική επίδραση πάνω στον άνθρωπο… κι αυτό είναι η αγκαλιά ή αλλιώς «El Abrazo». Το τάνγκο προσφέρει την αγκαλιά γενναιόδωρα και σε όλους ανεξαιρέτως!


📍 Info: Tango vs Flamenco Pasiones, Ωδείο Ηρώδου Αττικού, 18 Σεπτεμβρίου, 21.00. Σκηνοθετική καθοδήγηση Κωνσταντίνος Φάμης, 17 κορυφαίοι χορευτές του αυθεντικού Tango και του Flamenco. Τραγουδούν: Σαβίνα Γιαννάτου και Alfredo Tejada. Ορχήστρα Acropoli5tango σε μουσική διεύθυνση Roman Gomez. Υπό την αιγίδα της πρεσβείας της Αργεντινής.