Ζωτικός χώρος, υπάνθρωποι και οικολογικός πανικός… Τάσος Τσακίρογλου

Δωρεάν στοκ φωτογραφιών με ανάπτυξη, Άνθρωποι, αρχιτεκτονική

Την περασμένη εβδομάδα έγραφα για το πώς η κλιματική αλλαγή θα επηρεάσει και τη δημοκρατία. Συγκεκριμένα ανέφερα: «Η προοπτική της δημοκρατίας είναι άμεσα συνδεμένη με την κλιματική κρίση, αφού η διαχείριση της τελευταίας θα απαιτήσει στο (όχι και τόσο μακρινό) μέλλον αυταρχικές λύσεις και κατασταλτικά μέτρα ασύλληπτης έκτασης σε σχέση με ό,τι γνωρίζουμε σήμερα».

Ζωτικός χώρος, υπάνθρωποι και οικολογικός πανικός

Υπάρχει όμως ακόμα μια πλευρά αυτού του θέματος που είναι εξαιρετικά σημαντική και αναμένεται να βάλει σε πειρασμό όσους σήμερα κυριαρχούν από άποψη δύναμης στη διεθνή σκηνή. Αρκεί να θυμηθούμε πως βαθιά πεποίθηση του Χίτλερ ήταν ότι οι άνθρωποι ως μέλη συγκεκριμένων φυλών είναι καταδικασμένοι σε μια αιώνια και αιματηρή πάλη μεταξύ τους για τη διεκδίκηση περιορισμένων πόρων.

Από αυτή την ιδέα προέκυψε το περίφημο «Lebensraum», δηλαδή η έννοια του «ζωτικού χώρου». Σε συνδυασμό λοιπόν με τη ρατσιστική και ευγονική ιδεολογία του ναζισμού, σύμφωνα με την οποία η κυρίαρχη φυλή των αρίων περιβαλλόταν κατά κύριο λόγο από φυλές untermensch (υπανθρώπων), έδινε το δικαίωμα στους πρώτους να μετατρέψουν τη γη σε έναν στίβο κυριαρχίας και επικράτησης, από τον οποίο θα εξαφάνιζαν τους δεύτερους. Δηλαδή προς Ανατολάς τους Πολωνούς, τους Ουκρανούς, τους Ρώσους και άλλους σλαβικούς λαούς και φυσικά πάνω απ’ όλους τους Εβραίους: την ενσάρκωση του Κακού και τον αποδιοπομπαίο τράγο για τις αμαρτίες του κόσμου.

Λίγοι αναφέρουν ότι ο Χίτλερ, για να πείσει τους συμπατριώτες του, χρησιμοποίησε -μεταξύ άλλων- και τον λεγόμενο «οικολογικό πανικό» (ecological panic), δηλαδή την ιδέα ότι ο επεκτατικός πόλεμος έχει στόχο να εξασφαλίσει και τους αναγκαίους πόρους (κυρίως τρόφιμα) για τους Γερμανούς. Σ’ αυτό οφείλεται και η τακτική τα γερμανικά στρατεύματα να επιβάλλουν τη λιμοκτονία στους λαούς τους οποίους υπέτασσαν και να δημεύουν τις σοδειές των κατακτημένων χωρών.

Τι σχέση έχουν όλα αυτά με την κλιματική αλλαγή και τη δημοκρατία; Προφανέστατα το ότι μια κλιματική κατάρρευση -σαν αυτή που περιμένουμε τις επόμενες δεκαετίες, εάν συνεχίσουμε τη μαζική αδιαφορία και την υπερκατανάλωση του αναπτυγμένου κόσμου- θα επαναφέρει δυναμικά στο προσκήνιο τον «οικολογικό πανικό» για τους λαούς, αλλά ενδεχομένως και τις θεωρίες περί «ζωτικού χώρου» στα μυαλά κυβερνώντων που θα διαθέτουν εκτός των άλλων και όπλα μαζικής καταστροφής.

΄Ηδη το πνευματικό, ιδεολογικό και πολιτικό κλίμα ευνοεί τους δημαγωγούς και τους λαϊκιστές κάθε είδους και επαναφέρει έναν αμοραλισμό που είχαμε να δούμε για πολλά χρόνια. Η σταδιακή συντηρητικοποίηση των τελευταίων δεκαετιών, ο εθνικισμός, ο θρησκευτικός φανατισμός, ο ρατσισμός και η Ακροδεξιά ως φασιστική ιδεολογία είναι το θερμοκήπιο για αυταρχικούς ηγέτες, αλλά και λαούς που ενδεχομένως θα τους στηρίξουν ή θα τους ανεχτούν.

Η Αριστερά πρέπει να πάει κόντρα σ’ αυτό το ρεύμα και όχι να κινείται αποκλειστικά στο ρεύμα μια διαχειριστικής αμεριμνησίας που υπονομεύει την προοπτική της και την ταυτίζει εν πολλοίς «με το σύστημα». Οφείλει να μιλήσει τη γλώσσα της αλήθειας, όχι σαν «άοπλος προφήτης», αλλά ως οργανωτής της δυσαρέσκειας και της δικαιολογημένης οργής όταν και όπου αυτή εκδηλώνεται.

Καθήκον της είναι η υπέρβαση της εσωτερικευμένης ηττοπάθειας και η μετατροπή της αριστερής μελαγχολίας σε προσδοκία και διάθεση αντίστασης σ’ ένα ζοφερό «σήμερα» που προοιωνίζεται ένα σκοτεινό «αύριο».

Τάσος Τσακίρογλου: «Έτσι κατρακύλησε η αξιοπιστία της δημοσιογραφίας» -  Free Sunday