Απειλή “μεταλλάξεων” στην οικονομία. Θολός ορίζοντας επανεκκίνησης σε κομβικούς κλάδους – Νέο Αεροδρόμιο Καστελίου: Γκάζι στις κατασκευές με 80 εκατ. ευρώ από το Υποδομών

Απειλή "μεταλλάξεων" στην οικονομία- Θολός ορίζοντας επανεκκίνησης σε κομβικούς κλάδους

Η πορεία των μεταλλάξεων του κορονοϊού είναι ένα καθοριστικό ζήτημα τόσο για την  εσωτερική αγορά όσο και για τις χώρες που αποτελούν τους βασικές πηγές προέλευσης τουριστών.

Νέα παράμετρος στην πορεία του προϋπολογισμού αλλά και της οικονομίας εν γένει μπαίνει με την εισβολή των μεταλλάξεων στην «καθημερινότητα» της πανδημίας. Από το πλαίσιο διαχείρισής τους, τη διακρίβωση της απειλής που κρύβουν θα εξαρτηθεί το κατά πόσον θα υπάρξουν επεκτάσεις των περιοριστικών μέτρων τόσο σε γεωγραφικό επίπεδο όσο και σε βαθμό αυστηρότητας. Ήδη πάντως έχει σημάνει συναγερμός σε πολλές περιοχές που αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο «κοκκινίσματος» με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν να μπουν σε διαδικασία αυστηρότερης καραντίνας.

Όλα αυτά βέβαια έρχονται να προστεθούν σε μια πολύ δύσκολη συγκυρία για την οικονομία καθώς το νέο κλείσιμο της αγοράς φέρνει σε δοκιμασία τις παραδοχές του προϋπολογισμού (πρωτογενές έλλειμμα 3,9% και ανάπτυξη κοντά στο 5%) που βασίζονταν σε μια σταδιακή αποκατάσταση ήδη από τον Ιανουάριο της κανονικότητας σε λιανεμπόριο, από το Μάρτιο στην εστίαση και του τουρισμού από τον Ιούνιο.

Μετά, πάντως, τον τύπο του αυστηρό lockdown του Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου που σε μηναία μηνιαία βάση επέφερε κόστος 3 με 3,5 δισεκατομμύρια ευρώ  με τα μισά από αυτά να είναι από απώλεια εσόδων και τα υπόλοιπα από τα μέτρα στήριξης ήλθε ένα «υβριδικό» απαγορευτικό, με το λιανεμπόριο «κάπως» ανοικτό ,με βασικό στόχο των περιορισμό των απωλειών, τόσο σε έσοδα όσο και σε ανάγκες στήριξης.

Σημειώνεται ότι με βάση τα στοιχεία των τριών τριμήνων του 2020 της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής το λιανεμπόριο έχασε περίπου 3 δισεκ. ευρώ, από 37,79 δισεκ. το 2019 στα 34,77 δισεκ. το 2020. Σε αυτά βέβαια πρέπει να προσμετρηθεί κι ένα τζίρος ίσος με 1 δισεκ, που έγραψαν παραπάνω τα σούπερ μάρκετ μειώνοντας το χάσμα από το 2019. Αυτός όμως ο τζίρος έφυγε από τα μαγαζιά της γειτονιάς με αποτέλεσμα η ζημιά να είναι μεγαλύτερη για πολλές ομάδες επαγγελματιών.

Τουρισμός και μεταλλάξεις

Με τις μεταλλάξεις πάντως να αποτελούν μια νέα μεταβλητή του προβλήματος όσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς ένα κομβικό ζήτημα για την πορεία της οικονομίας είναι η προοπτική ανοίγματος της εστίασης και του τουρισμού. Γιαυτό και η πορεία των μεταλλάξεων είναι ένα καθοριστικό ζήτημα τόσο για την  εσωτερική αγορά όσο και για τις χώρες που αποτελούν τους βασικές πηγές προέλευσης τουριστών.

Ήδη κορυφαίοι παράγοντες του τουριστικού κλάδου κάνουν λόγο για ένα χαμένο πρώτο εξάμηνο κατεβάζοντας συνεχώς τον πήχη των προσδοκιών για έναν κάδο που αποτελούσε το 2019 το 25% του ΑΕΠ. Μάλιστα δεν είναι λίγοι εκείνοι που σημειώνουν ότι εάν και φέτος δε δουλέψει ο κλάδος κάπως ικανοποιητικά τότε το τσουνάμι των λουκέτων δε θα μπορεί να ανακοπεί.

Ο αρχικός στόχος που μάλλον είναι προσδοκία, παραπέμπει σε εισπράξεις τουλάχιστον στο 50% του τζίρου του 2019, δηλαδή γύρω στα 9 με 10 δισ ευρώ. Προς ώρας πάντως επικρατεί «παγωνιά» στον κλάδο με τα σημάδια να είναι θολά καθώς δεν είναι σαφές το πότε θα υποχωρήσει η υγειονομική κρίση στην Ευρώπη, κύρια πηγή προέλευσης τουριστών. Ήδη η Γαλλία έθεσε αυστηρούς περιορισμούς λόγων μεταλλάξεων στα ταξίδια και κανείς δεν μπορεί να προδικάσει το τι θα γίνει.

Εάν βέβαια επαληθευτούν εκτιμήσεις ακόμη και για έσοδα 6,5 με 7 δις. ευρώ (από 4 δισεκ. το2020) τότε θα υπάρχει μείωση 62% σε σχέση με το 2019, πράγμα που σημαίνει απώλειες άνω των 11 δις. ευρώ. Πρόκειται για ένα βαρύ φορτίο για την οικονομία συνολικά, που βασίζεται, όπως κατέγραψε και το ΙΟΒΕ στην τελευταία τριμηνιαία έκθεσή του, στον τουρισμό.

Υπενθυμίζεται ότι για την επίτευξη ρυθμού ανάπτυξης 4,8% το υπουργείο Οικονομικών ποντάρει σε αύξηση κατά 3% της ιδιωτικής κατανάλωσης έναντι μείωσης 7,6% το 2020, σε ραγδαία άνοδο κατά 23,2% των επενδύσεων από πτώση 14,3% και των εξαγωγών κατά 22,5% έναντι μείωσης 30,3% πέρυσι. Και ειδικά η ιδιωτική κατανάλωση βασίζεται σε εισοδήματα που μπορεί να προέλθουν από τον τουρισμό αλλά κι ένα καλύτερο ψυχολογικό κλίμα και βέβαια από μια αγορά ανοικτή πλήρως.

Στην εστίαση επίσης η εικόνα είναι δύσκολη ανάλογη με τον κλάδο να συνεχίζει να είναι στο σκοτάδι και κατά το 2021. Το 2020, με βάση τις εκτιμήσεις της αφοράς,  οι ζημιές έφτασαν τα 4 δισ. ευρώ, αν υπολογιστεί ότι κάθε μήνας lockdown στοιχίζει στον κλάδο πάνω από μισό δισ. ευρώ. Σύμφωνα με τις συγκλίνουσες εκτιμήσεις τέσσερις στις δέκα επιχειρήσεις να βρίσκονται αντιμέτωπες με οριστικό λουκέτο, σχεδόν 150.000 θέσεις εργασίας είναι στον αέρα.

Υπενθυμίζεται ότι το λουκέτο στην εστίαση συμπαρασύρει  επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε συγγενείς κλάδους από τον πρωτογενή τομέα μέχρι τα οινοποιεία, τα ζυθοποιεία, την τροφοδοσία.

Νέα μέτρα

Τούτων δοθέντων εφόσον οι συνθήκες δε βελτιωθούν θα απαιτηθούν νέες γενναίες ενέσεις στήριξης από τον κρατικό κορβανά. Βέβαια οι δυνατότητες δεν είναι απεριόριστες κάτι που φαίνεται και από τις δηλώσεις του οικονομικού επιτελείου που εμμένει σε μια ρητορική «λελογισμένων» παρεμβάσεων και προσεκτικής διαχείρισης των διαθεσίμων.  Ήδη έχει προαναγγελθεί έκτος γύρος επιστρεπτέας προκαταβολής αλλά και στοχευμένες καλύψεις σε εταιρίες των παγίων δαπανών με ανώτατο όριο τα 10 εκατ, ευρώ που όμως είναι προφανές ότι αφορά μεγάλες επιχειρήσεις. Παράλληλα το κόστος ακόμη δεν έχει προσδιοριστεί καθώς είναι ακόμη άγνωστο το πώς θα γίνει η εξειδίκευση το μέτρου. Βέβαια, πληροφορίες το τοποθετούν στα 500 εκ. Συνολικά, πάντως, ο κουμπαράς για το 2021 για τη στήριξη είναι στα 7,5 δισεκ. και ένα μεγάλο ερώτημα είναι εάν θα επαρκέσουν.

Ήδη εξετάζεται μια νέα μορφής στήριξη με voucher φόρων δηλαδή με πιστωτικά σημειώματα εκκαθάρισης υποχρεώσεων για επιχειρήσεις, που έχουν λαμβάνειν από το κράτος αλλά και μια πιο στοχευεμένη στήριξη με δεδομένη και την έστω με υβριδικό τρόπο λειτουργία της αγοράς.

Γιώργος Αλεξάκης

 

Νέο Αεροδρόμιο Καστελίου: Γκάζι στις κατασκευές με 80 εκατ. ευρώ από το Υποδομών

Νέο Αεροδρόμιο Καστελίου: Γκάζι στις κατασκευές με 80 εκατ. ευρώ από το Υποδομών

Χωρίς ιδιαίτερες αποκλίσεις εκτελούνται οι εργασίες για το νέο αεροδρομίου του Καστελίου, η κατασκευή του οποίου αναμένεται μέσα στο επόμενο διάστημα να περάσει στην κυρίως φάση της.

Γκάζι στις κατασκευές, βάζει το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, καθώς με απόφαση του υπουργού ΥΠΟΜΕ, Κώστα Καραμανλή, δεσμεύτηκαν ακόμα 80 εκατ. ευρώ που αφορούν την χρηματοδοτική συμβολή του Δημοσίου στο μεγάλο έργο του νέου αεροδρομίου Καστελίου, με την οποία και ολοκληρώνεται. Η καταβολή των πρώτων 100 εκατ. ευρώ είχε δεσμευτεί τον περασμένο Οκτώβριο και καταβληθεί τον Δεκέμβριο.

Σύμφωνα με την σύμβαση παραχώρησης από τη συνολική επένδυση που αγγίζει το μισό δισ. ευρώ, το ελληνικό Δημόσιο έπρεπε να καταβάλει το σύνολο της συμβολής του, δηλαδή 180 εκατ.ευρώ, 180 ημέρες μετά την ημερομηνία έναρξης της παραχώρησης που είναι η 8η Φεβρουαρίου 2020, δηλαδή τον περασμένο Αύγουστο. Οι ίδιες διατάξεις προβλέπουν πως με έγγραφο του το υπουργείο ΥΠΟΜΕ, δύναται να καταβάλλει το σύνολο του ποσού μέχρι και 360 ημέρες (ένα έτος) από την έναρξη της παραχώρησης, το οποίο και έπραξε στις αρχές Ιουνίου (αρ.πρωτ.1871/2.6.20).

Με αυτόν τον τρόπο το έργο φέτος θα επιταχυνθεί και αναμένεται να περάσουμε από τις πρόδρομες εργασίες που διήρκησαν καθ΄ όλη τη διάρκεια του 2020 στην εκκίνηση του κυρίως έργου. Παρά τις μεγάλες δυσκολίες που έχει δημιουργήσει η πανδημία, για τις μετακινήσεις, την εργασία και την προμήθεια υλικών αλλά και υπηρεσιών, το έργο εκτελείται χωρίς ιδιαίτερες αποκλίσεις.

Οι απαραίτητες απαλλοτριωθείσες εκτάσεις, για να δημιουργηθεί ο εργοταξιακός χώρος κατασκευής, έχουν εκχερσωθεί σε σημαντικό βαθμό, ενώ προχωρούν και οι βασικές χωματουργικές εργασίες πάνω στις οποίες θα “πατήσει” ο τερματικός σταθμός (terminal), ο αεροδιάδρομος και οι υπόλοιπες υποδομές.

Παράλληλα, συνδράμετε η δουλειά της αρχαιολογικής υπηρεσίας, όπου συνεχίζονται οι αρχαιολογικές εργασίες ενώ προχωρούν και οι απαραίτητες εγκρίσεις μελετών πράγμα που δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να ολοκληρωθούν εντός χρονοδιαγράμματος.

Εργοτάξια- Επάνδρωση

Σε κάθε μεγάλο έργο, απαραίτητος και σημαντικός είναι και ο χώρος των κτιρίων του εργοταξίου, σαν να λέμε “το στρατηγείο” όπου ελέγχεται και συντονίζεται το έργο. Στο Καστέλι, έχει ολοκληρωθεί πλήρως ο διοικητικός χώρος των εργοταξίων, που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων χώρους γραφείων, συσκέψεων, εργαστηρίων, συνεργείων, ιατρείων, κοινοχρήστων χώρων κ.α.

Η επάνδρωση του εργοταξίου, όπως σημειώνουν οι ίδιες πηγές, συνεχίζεται με αυξητικούς ρυθμούς. Σήμερα εργάζονται σχεδόν 100 άτομα, ενώ στην πλήρη ανάπτυξη του έργου θα απασχολούνται άμεσα περισσότεροι από 800 εργαζόμενοι όλων των βαθμίδων. Σε αυτό δεν υπολογίζονται οι δεκάδες υπεργολαβίες με ως επί το πλείστον τοπικές επιχειρήσεις για προμήθειες και υπηρεσίες, χρήματα που οδεύουν απευθείας στην πραγματική οικονομία.

Σε αυτό το πλαίσιο στο εργοτάξιο του νέου αεροδρομίου, ήδη έχουν συγκεντρωθεί δεκάδες μηχανήματα έργου με τον αριθμό να αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω τους επόμενους μήνες. Να θυμίσουμε πως το έργο το έχει αναλάβει από το 2019 με σύμβαση παραχώρησης με το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, η κοινοπραξία ΤΕΡΝΑ-GMR.

Οδικά Έργα

Στα οδικά έργα που θα συνδέσουν το νέο Αεροδρόμιο Καστελίου με τον ΒΟΑΚ και τον ΝΟΑΚ προχωρούν καθώς είναι κρίσιμο να υπάρχει οδική πρόσβαση από την έναρξη του κυρίως κατασκευαστικού αντικειμένου. Το αεροδρόμιο βάσει της σύμβασης, θα συνδεθεί με τον ΒΟΑΚ, με ένα αυτοκινητόδρομο που θα συνδέει το Καστέλι με τη Χερσόνησο και κατ`επέκταση με το Ηράκλειο. Εδώ υπάρχει ένα υπόλοιπο απαλλοτριώσεων οι οποίες αναμένεται να εκτελεστούν το επόμενο διάστημα.

Στο νότο το αεροδρόμιο θα συνδεθεί με δρόμο ταχείας κυκλοφορίας 1+1 λωρίδας, με τον οδικό άξονα Ηράκλειο-Βιάννος.

Το έργο με δυο λόγια

Με δύο λόγια, το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι Ηρακλείου, επένδυση 480 εκατ. ευρώ, αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2025 έχοντας ως βασικές υποδομές: με ένα τέρμιναλ 72.000 τμ, ένα διάδρομο προσαπωγείωσης 3.200 μέτρων και παράλληλο τροχόδρομο, άλλοι συνδετήριοι τροχόδρομοι και χώροι στάθμευσης αεροσκαφών, 11 κτίρια διαφόρων χρήσεων, εμπορικές χρήσεις 400 στρεμμάτων, οδικά έργα περίπου 45χλμ εκ των οποίων τα 18χλμ αυτοκινητόδρομος κ.α.

Νίκος Καραγιάννης