ΣΥΡΙΖΑ: κόμμα-χυλός ή κόμμα μελών;… Τάσος Παππάς

Εξεπλάγησαν τα περισσότερα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ με την πρόταση του Αλ. Τσίπρα για εκλογή του προέδρου και των μελών της Κεντρικής Επιτροπής όχι από το συνέδριο, όπως γινόταν μέχρι σήμερα, αλλά από τη βάση του κόμματος. Η ιδέα στριφογύριζε στο μυαλό του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ αρκετό καιρό.

Την είχε συζητήσει με λίγους συνεργάτες του, είχε ενημερωθεί για τις διαδικασίες που υπάρχουν στα κόμματα της Αριστεράς στην Ευρώπη, αλλά για να μην προκληθούν αχρείαστες εντάσεις, όποτε έμπαινε το θέμα στις συνεδριάσεις των οργάνων, αυτός δεν έδινε συνέχεια. Φαίνεται πάντως πως το τελευταίο διάστημα κέρδισε έδαφος στη σκέψη του η εκδοχή της ανάδειξης του προέδρου από τη βάση και ο κ. Τσίπρας έριξε την πρώτη βολή με το άρθρο του στην «Εφημερίδα των Συντακτών» (30/12/2021).

Ήταν μια έμμεση αναφορά που σήκωνε αρκετές ερμηνείες: «Την αποφασιστική ενίσχυση της συλλογικότητας, της συμμετοχικής δημοκρατίας και της εμπιστοσύνης του ρόλου των μελών του κόμματος, χωρίς αποκλεισμούς και αστερίσκους, τόσο στη λήψη των πιο σοβαρών αποφάσεων, όσο και στην εκλογή της συλλογικής του ηγεσίας στο επικείμενο 3ο Συνέδριο του κόμματος».

Οσοι έπιασαν το υπονοούμενο, δηλαδή την απουσία αναφοράς στον τρόπο εκλογής του επικεφαλής, υπέθεσαν ότι ο Αλ. Τσίπρας σκέφτεται να πάει το θέμα στο συνέδριο. Κανένας όμως δεν περίμενε ότι θα προτείνει να ισχύει το ίδιο και για τα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής. Η πρότασή του πέρασε στο Πολιτικό Συμβούλιο με καθαρή πλειοψηφία, ωστόσο αυτοί που διαφωνούν είναι υπολογίσιμη δύναμη στις τάξεις του υψηλόβαθμου στελεχικού προσωπικού. Η κριτική λέει ότι αν υιοθετηθεί αυτό το μοντέλο υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί ένα μη κόμμα, ένα κόμμα-χυλός, ένα αρχηγικό κόμμα. Το συνέδριο θα αποφασίσει και για το θέμα αυτό, αλλά και για το πώς μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ, που είναι, τηρουμένων των αναλογιών, το μεγαλύτερο κόμμα της Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς στην Ευρώπη, να γίνει κόμμα ανοιχτό και συμμετοχικό, με τάσεις και ρεύματα που όμως δεν θα διαγκωνίζονται για κατάληψη θέσεων με συμφωνίες στο παρασκήνιο, όπως συνέβαινε στο παρελθόν. Ποιες είναι οι προϋποθέσεις;

 Δικαίωμα συμμετοχής στη διαδικασία για την εκλογή του προέδρου και των μελών της Κεντρικής Επιτροπής να έχουν μόνο τα μέλη του κόμματος (ενεργά και οικονομικά τακτοποιημένα). Αρα το μέγεθος του εκλογικού σώματος θα είναι γνωστό πριν από την ψηφοφορία.

 Τα καθοδηγητικά όργανα του κόμματος δεν πρέπει να είναι πολυπληθή. Κεντρικές Επιτροπές 250 μελών είναι μαζικοί χώροι, συλλαλητήρια περιθωριακών ομάδων, δεν είναι όργανα διαβούλευσης και διαμόρφωσης πολιτικών θέσεων.

 Τα καθοδηγητικά όργανα πρέπει να συνεδριάζουν τακτικά, να συζητούν επί της ουσίας, να σχεδιάζουν πολιτικές, να συνθέτουν. Αν συνέρχονται στη χάση και στη φέξη, δημιουργούνται οι συνθήκες που θα επιτρέψουν να μεταφερθεί το κέντρο βάρους στον αρχηγό, σε κλειστές ομάδες που αναφέρονται σ’ αυτόν ή σε άτυπα σχήματα που συγκροτούνται με ποσόστωση ανάλογα με το οργανωτικό εκτόπισμα της κάθε τάσης.

 Οι τάσεις και τα ρεύματα να μη λειτουργούν ως φράξιες, όπως γινόταν στον ΣΥΡΙΖΑ μέχρι τη διάσπαση του 2015. Τότε υπήρχαν σκληρές ομαδοποιήσεις με ξεχωριστές ηγεσίες, δική τους πειθαρχία που διαπραγματεύονταν ρόλους και πολιτικές.

 Σε κομβικά ζητήματα (κυβέρνηση συνεργασίας, στρατηγικές επιλογές, τοπικές συμμαχίες) η ηγεσία δεν πρέπει να αποφασίζει ερήμην των μελών, άλλοτε επικαλούμενη τον χρόνο που πιέζει, άλλοτε ισχυριζόμενη ότι αυτή εκφράζει αυθεντικά τις διαθέσεις του κόσμου της παράταξης. Η σύγχρονη τεχνολογία μπορεί να αξιοποιηθεί για να ενισχυθεί η συλλογικότητα και να κατοχυρωθεί η συμμετοχική δημοκρατία. Αν είχε συμβεί αυτό το προηγούμενο διάστημα, σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα είχε μικρή επιρροή στις περιφέρειες, τους δήμους, τα συνδικάτα, τα επιμελητήρια, τους επιστημονικούς και εμπορικούς συλλόγους.


Ανάγωγα

Ο κ. Μητσοτάκης και ο κ. Πλεύρης δεν είναι γιατροί, ασχέτως αν τους αρέσει να υποδύονται τους γιατρούς με τα γνωστά αποτελέσματα. Η κυρία Γκάγκα, όμως, είναι γιατρός. Οφείλει λοιπόν να είναι πιο προσεκτική από τους προϊσταμένους της όταν μιλάει δημοσίως για ιατρικά θέματα. Παρατηρούμε όμως ότι η κομματική ιδιότητά της υπερισχύει της επιστημονικής και γι’ αυτό συχνά-πυκνά λέει πράγματα που την εκθέτουν.