Λίβανος: Τρεις εβδομάδες μετά τη φονική έκρηξη της 4ης Αυγούστου

Λίβανος: Τρεις εβδομάδες μετά τη φονική έκρηξη της 4ης Αυγούστου

Τα φαντάσματα της αποικιοκρατίας και η απέλπιδα προσπάθεια ανοικοδόμησης της χώρας

Πάνω από 60,000 άνθρωποι έχουν υπογράψει μια ψηφιακή φόρμα στο Avaaz που καλεί τη Γαλλία να αναλάβει τον έλεγχο του Λιβάνου μετά τη φονική έκρηξη στο λιμάνι της Βηρυτού στις 4/8 και για το χρονικό διάστημα μιας δεκαετίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, η ψηφιακή συλλογή υπογραφών στον ιστότοπο Avaaz ξεκίνησε από πολίτες του Λιβάνου την επομένη της έκρηξης στη Βηρυτό, που στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 181 ανθρώπους (δεκάδες παραμένουν ακόμα αγνοούμενοι), τραυματίζοντας περίπου 6,000 και αφήνοντας άστεγους άλλους 300,000.

«Οι αρχές του Λιβάνου έχουν περίτρανα αποδείξει ότι είναι οι πλέον αναρμόδιοι για να παρέχουν ασφάλεια και να κυβερνούν τη χώρα» αναφέρει το κείμενο στην αίτηση υπογραφών. «Με ένα αποτυχημένο σύστημα διακυβέρνησης, με διαφθορά, τρομοκρατία, και πολιτοφυλακές η χώρα αργοπεθαίνει».

«Πιστεύουμε ότι ο Λίβανος πρέπει να επανέλθει κάτω υπό τη Γαλλική εντολή και επιρροή προκειμένου να εγκατασταθεί και να εδραιωθεί ένας καθαρός και βιώσιμος τρόπος διακυβέρνησης». Η Γαλλία είχε τον έλεγχο της χώρας από το 1920 μέχρι το 1945 σύμφωνα με εντολή που εκδόθηκε μετά το πέρας του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.

«Οι Λιβανέζοι είναι απελπισμένοι»

Η αίτηση απευθυνόταν στο Γάλλο Πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος την Πέμπτη 6/8 ήταν ο πρώτος ξένος ηγέτης που έφτασε στη Βηρυτό μετά την τραγική έκρηξη. Ο Μακρόν προειδοποίησε ότι o Λίβανος «θα συνεχίσει να βυθίζεται» χωρίς τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Υποσχέθηκε ότι η Γαλλία θα βοηθήσει στην κινητοποίηση και στην ανεύρεση βοήθειας για την πόλη, η οποία έχει να διαχειριστεί καταστροφές και ζημιές ύψους αρκετών δισεκατομμυρίων δολλαρίων.

Ο Μακρόν πρόσθεσε ότι θα αναζητούσε μια καινούρια συμφωνία με τα πολιτικά πρόσωπα του Λιβάνου. «Σας το εγγυώμαι αυτό- η βοήθεια που θα έρθει δε θα φτάσει σε διεφθαρμένα χέρια», είπε στους διαδηλωτές. «Είμαι εδώ για να προτείνω σε όλες τις πολιτικές δυνάμεις της χώρας μία νέα πολιτική συμφωνία».

Εξαγριωμένα πλήθη στους δρόμους της Βηρυτού ζητούσαν από το Μακρόν να τους βοηθήσει να διώξουν την ηγεσία της χώρας. Το σοκ από την έκρηξη γρήγορα μετατράπηκε σε θυμό, με πολλούς σχολιαστές και διαδηλωτές να δηλώνουν ότι η διαφθορά και η ανικανότητα των πολιτικών ήταν η αιτία πίσω από τη φονική έκρηξη.

Ήδη ακόμα και πριν την πανδημία του κορονοϊού, στον Λίβανο πραγματοποιούνταν πολλές διαδηλώσεις ενάντια στην κυβέρνηση λόγω της οικονομικής ύφεσης και με την ανεργία να φτάνει 30%. Η πρόσφατη υποτίμηση του νομίσματος ανάγκασε πολλούς πολίτες να χάσουν τεράστια ποσά από τις καταθέσεις τους. Ενώ ο Νόμος του Καίσαρα και οι κυρώσεις, που έχουν επιβληθεί από την Ουάσιγκτον σε όσες χώρες και φορείς στηρίζουν το συριακό καθεστώς Άσαντ (με πρωταγωνιστές το Ιράν και το σιιτικό κίνημα της Χεζμπολάχ), δεν αφήνουν τα παραμικρά περιθώρια οικονομικής ανακάμψης.

AP Photo/ Hussein Malla/ «Η κυβέρνησή μου το έκανε αυτό»

Για πολλούς Λιβανέζους μια αλυσίδα διοικητικών λαθών που επέτρεψε την αποθήκευση τόσο μεγάλης ποσότητας εκρηκτικού υλικού (2.750 τόνοι νιτρικού αμμωνίου) στο λιμάνι της Βηρυτού, μόλις 100 μέτρα από την οικιστική ζώνη, είναι εμβληματική της ανικανότητας και της αποτύχιας της κυβέρνησης.

Μέσα σε έξι μέρες από την ημέρα της έκρηξης και έπειτα, οι απελπισμένοι και εξαγριωμένοι διαδηλώτες με αλλεπάλληλες διαδηλώσεις, βίαια επεισόδια και άτακτες εφόδους στα υπουργεία, αναγκάσαν τη σταδιακή παραίτηση των υπουργών, μέχρι την τελική παραίτηση όλης της κυβέρνησης Ντίαμπ και τον πρωθυπουργό Ντίαμπ να εκτελεί πια καθήκοντα υπηρεσιακής κυβέρνησης προς το παρον.

Η παραίτηση του Χασάν Ντιάμπ πιθανότατα δε θα αλλάξει πολλά. Δε θα προκαλέσει πρόωρες έκλογες, κάτι που απαιτεί την έγκριση του προέδρου Αούν και των ισχυρών φράξιων, όπως η Αμάλ και η Χεζμπολάχ. Όλοι αντιτίθενται στην ιδέα αυτή. Και το πιθανότερο είναι να προκύψει μια επανάληψη αυτού που συνέβη τον περασμένο Οκτώβριο, όταν ο τέως πρωθυπουργός, Σαάντ Χαρίρι, παραιτήθηκε εν μέσω μεγάλων κινητοποιήσεων και κοινωνικών αναταραχών. Και χρειάστηκε δυο μήνες για να βρεθεί αντικαταστάτης, ο Ντιάμπ, που ανέλαβε καθήκοντα το Γενάρη του 2020.

Την ίδια ώρα είναι δύσκολο να βρεθεί ένας υποψήφιος που να είναι αποδεκτός από το κοινοβουλίο (το οποίο περιλαμβάνει Σιίτες, Σουνίτες και Χριστιανούς Μαρωνίτες σε συγκεκριμένα ποσοστά εκπροσώπησης ώστε να αντιπροσωπέυουν το σύνολο της κοινωνίας του Λιβάνου) και ταυτόχρονα να είναι διατεθειμένος να ανάλαβει μια χώρα στο χείλος του γκρεμού. Η επιστροφή του Χαρίρι που για έξι χρόνια έχει κατηγορηθεί για διαφθορά στην κυβέρνηση του, δε θεωρείται ακριβώς αλλαγή πολιτικού σκηνικού.

Η προηγούμενη κυβέρνηση Ντίαμπ εδώ και μήνες βρισκόταν σε διαπραγμάτευση για την υπογραφή μνημονίου με το ΔΝΤ. Για πολλούς αναλυτές, προϋπόθεση για την παροχή ξένης βοήθειας στον Λίβανο -που είναι όλο και πιο επιτακτική μετά την τραγική έκρηξη- είναι ο περιορισμός αρμοδιοτήτων της Χεζμπολάχ, ακόμα ίσως και ο αφοπλισμός της. Ωστόσο, η Χεζμπολάχ για μεγάλη μερίδα της λιβανέζικης κοινωνίας είναι συνώνυμη με την αντίσταση και την αυτοδιάθεση του Λιβάνου, που ανά τις δεκαετίες, την έχει προστατέψει από τους γειτονικούς εχθρούς, όπως το Ισραήλ και το Ισλαμικό Κράτος στη Συρία.

Δυστυχώς, η επείγουσα ανάγκη ανοικοδόμησης του Λιβάνου δεν αφήνει πολλά περιθώρια ελιγμών. Κάτι που πριν κάποια χρόνια θα καταδικαζόταν ως απροκάλυπη ξένη παρέμβαση, τώρα παρουσιάζεται ως απαραίτητη ανθρωπιστική βοήθεια για να ορθοποδήσει η χώρα. Και συνήθως σε τέτοιες συνθήκες οι εμφύλιοι σπαραγμοί είναι προ των πυλών.

 

Τίνα Μπιτούνη