Θέσεις εργασίας μέσω… απολύσεων – Κίνητρα για… μεγάλα πορτοφόλια – Πόρισμα Πισσαρίδη: Οι παρεμβάσεις σε Ασφαλιστικό, συντάξεις και εισφορές

Μοντέλο «flexicurity» σε μια καταρρέουσα αγορά εργασίας προτείνει η επιτροπή Πισσαρίδη ● Την μπαγιάτικη συνταγή της «ευασφάλειας» σε συνθήκες βαθιάς κρίσης στην εργασία επαναφέρουν οι ακαδημαϊκοί συντάκτες της έκθεσης.

Την απελευθέρωση των απολύσεων στις επιχειρήσεις προτείνει απροσχημάτιστα ως ένα από τα μέσα αναπτυξιακής πολιτικής η ενδιάμεση έκθεση Πισσαρίδη. Ειδικότερα, με στόχο την προσαρμογή του εργατικού δυναμικού, οι συντάκτες της έκθεσης υποστηρίζουν ότι υπάρχουν «περιορισμοί στη δυνατότητα μιας επιχείρησης να μεταβάλλει τον αριθμό των απασχολούμενων» και πως οι συγκεκριμένοι περιορισμοί, δηλαδή οι ρυθμίσεις για τα όρια των ομαδικών απολύσεων, αφού στις μικρές επιχειρήσεις οι απολύσεις είναι στην πράξη απελευθερωμένες, «αποθαρρύνουν τη δημιουργία θέσεων εργασίας και εμποδίζουν την ανακατανομή του εργατικού δυναμικού προς επιτυχημένους και αναπτυσσόμενους τομείς και επιχειρήσεις».

Πρακτικά, οι ακαδημαϊκοί που εμπνεύστηκαν αυτό το απόσπασμα επαναλαμβάνουν με «άλλα λόγια» το παρωχημένο μοντέλο της αποκαλούμενης ευασφάλειας (flexicurity) και μάλιστα σε μια καταρρέουσα αγορά εργασίας, με πάνω από 400 χιλιάδες εργαζόμενους σε καθεστώς αναστολής σύμβασης, με αυξανόμενη ανεργία σε συνθήκες που δεν δημιουργούνται παρά ελάχιστες νέες θέσεις εργασίας.

Επίσης, προτείνουν άρση των υποχρεώσεων που έχουν οι επιχειρήσεις για τη δήλωση των υπερωριών αλλά και μείωση του κόστους των υπερωριών.

Κατά γράμμα το απόσπασμα της έκθεσης για τα μέτρα πολιτικής στην αγορά εργασίας αποτυπώνεται ως εξής:

■ «Εξορθολογισμός των υποχρεώσεων υποβολής στοιχείων από τις επιχειρήσεις. Οι ισχύοντες κανονισμοί για την αποτροπή εκμετάλλευσης των εργαζομένων από τους εργοδότες έχουν οδηγήσει σε μια σειρά γραφειοκρατικών υποχρεώσεων εκ μέρους των εργοδοτών έναντι του κράτους. Οι υποχρεώσεις αυτές είναι όμως ορισμένες φορές αδύνατον να εκπληρωθούν (π.χ. ενημέρωση εκ των προτέρων για υπερωριακή απασχόληση για την κάλυψη έκτακτων αναγκών). Τέτοιες υποχρεώσεις πρέπει να απλοποιηθούν και να εξορθολογιστούν. Στην αντίθετη περίπτωση οδηγούν είτε σε περιορισμό της επιχειρηματικής δραστηριότητας είτε σε επέκταση “παράνομων” πρακτικών.

■ Εξορθολογισμός της χρήσης και του κόστους των υπερωριών. Η ευελιξία στη χρήση υπερωριών είναι σημαντική για την οικονομική δραστηριότητα. Το κόστος των υπερωριών πρέπει να ευθυγραμμιστεί με εκείνο σε άλλα κράτη-μέλη της Ε.Ε.

■ Μείωση της φορολογικής σφήνας. Αναμένεται ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να αποκαλύψει την αδήλωτη απασχόληση και συνεπώς να αντισταθμίσει μέρος, τουλάχιστον, των χαμένων κρατικών εσόδων.

■ Προσαρμογή εργατικού δυναμικού. Περιορισμοί στη δυνατότητα μιας επιχείρησης να μεταβάλλει τον αριθμό των απασχολούμενων αποθαρρύνουν τη δημιουργία θέσεων εργασίας και εμποδίζουν την ανακατανομή του εργατικού δυναμικού προς επιτυχημένους και αναπτυσσόμενους τομείς και επιχειρήσεις. Η διασφάλιση των κανονισμών υγείας και ασφάλειας, καθώς και η αποτροπή διακρίσεων είναι υψίστης σημασίας, το ίδιο και η προστασία των εργαζομένων από αθέμιτες απολύσεις».

Κίνητρα για… μεγάλα πορτοφόλια

Ο καθηγητής εισηγείται την κατάργηση του συμπληρωματικού ΕΝΦΙΑ, του πρόσθετου φόρου στα εντός σχεδίου κτίσματα και οικόπεδα αντικειμενικής αξίας άνω των 250.000 ευρώ.

Eλαφρύνσεις στους μεγαλοϊδιοκτήτες ακινήτων συστήνει ο νομπελίστας οικονομολόγος Χριστόφορος Πισσαρίδης στον πρωθυπουργό.

Στο όνομα της ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας, η οποία φέτος αντιμετωπίζει ύφεση 9%, ενώ η υγειονομική κρίση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, ο Ελληνοκύπριος καθηγητής εισηγείται μέσα από την έκθεσή του και στο κεφάλαιο για τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις στο φορολογικό σύστημα, την κατάργηση του συμπληρωματικού ΕΝΦΙΑ στα ακίνητα. Του φόρου δηλαδή που επιβάλλεται στα εντός σχεδίου κτίσματα και οικόπεδα αντικειμενικής αξίας άνω των 250.000 ευρώ και είναι αυτός που τελικά διαχωρίζει τις μικρές και μεσαίες περιουσίες από τις πολύ μεγάλες.

Επομένως, οι φορολογικές εκπλήξεις που επιφυλάσσει το σχέδιο του καθηγητή Πισσαρίδη είναι μόνο για τους βαρόνους της ακίνητης περιουσίας, αφού για τους μικρούς ιδιοκτήτες όχι μόνο δεν υπάρχει καμία σύσταση για μείωση του ΕΝΦΙΑ, αλλά προτείνεται το ακριβώς αντίθετο στην έκθεση: «δεδομένης της προτεραιότητας που πρέπει να δοθεί για μείωση της επιβάρυνσης της εργασίας, ενδεχόμενη μείωση των φόρων στην κατανάλωση (και ειδικότερα στον ΦΠΑ και στην περιουσία), δεν κρίνεται ως εξίσου σημαντική προτεραιότητα».

Γίνεται λοιπόν σαφές ότι η έκθεση εστιάζει αποκλειστικά και μόνο στην κατάργηση του συμπληρωματικού ΕΝΦΙΑ και εφόσον αυτή η πρόταση πάρει τη μορφή νομοθετικής διάταξης τότε οι ελαφρύνσεις που θα προκύψουν για περισσότερους από 500.000 ιδιοκτήτες ακινήτων θα είναι πολύ μεγάλες.

Περισσότερο βέβαια ωφελημένοι θα είναι οι φορολογούμενοι με ακίνητη περιουσία άνω του 1 εκατ. ευρώ, τους οποίους ο συμπληρωματικός ΕΝΦΙΑ επιβαρύνει με συντελεστές άνω του 1%. Αισθητές θα είναι επίσης οι ανάσες στα ακίνητα της μεσαία τάξης (αξίες από 270.000 έως 400.000 ευρώ) πλην όμως δεν θα είναι τόσο αισθητές όσο στους μεγαλοϊδιοκτήτες.

Όπως… ΙΟΒΕ

Για την ιστορία και μόνο η κατάργηση του συμπληρωματικού ΕΝΦΙΑ είναι μια πρόταση που έχει καταθέσει στο παρελθόν το ΙΟΒΕ, στο πλαίσιο έρευνας που διεξήγαγε για τα ακίνητα στην Ελλάδα. Στην έκθεση συμπερασμάτων που ακολούθησε το Ιδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών προέβαλε την αναγκαιότητα ελάφρυνσης των βαρών στη μεγάλη περιουσία για να μην πνιγεί η οικοδομή.

Σαν να μην άλλαξε τίποτα σε επίπεδο προτάσεων κεντρική εκτίμηση του ΙΟΒΕ ήταν ότι μόνο από την κατάργηση του συμπληρωματικού ΕΝΦΙΑ το ΑΕΠ «θα είναι υψηλότερο κατά 1,1 έως 1,4 δισ. ευρώ τα χρόνια που έπονται της κατάργησης του συμπληρωματικού φόρου ακίνητης περιουσίας συγκριτικά με την περίπτωση στην οποία διατηρείται το υφιστάμενο φορολογικό καθεστώς. Επιπλέον, οι νέες θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης μπορεί να ξεπεράσουν, μέσα σε μια πενταετία, τις 33.000, μέγεθος ιδιαίτερα σημαντικό δοθέντος του υψηλού ποσοστού ανεργίας στην Ελλάδα».

Παλιό επίσης είναι και το σχέδιο της πρότασης της Επιτροπής Πισσαρίδη για μεταφορά του ΕΝΦΙΑ σε τοπικό επίπεδο. Η έκθεση κάνει λόγο για εξορθολογισμό των φόρων στην ακίνητη περιουσία και μεταφορά τους στα έσοδα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Το μέτρο έχει πολλές «γκρίζες ζώνες» και όπως σχολιάζει ο τομεάρχης Οικονομικών του ΣΥΡΙΖΑ, Ευκλείδης Τσακαλώτος, αυτό «για τις ακριβές περιοχές σημαίνει ότι θα έχουν περισσότερα έσοδα από τις λαϊκές και μεσαίες περιοχές με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ποιότητα ζωής των κατοίκων».

Ο πρώην υπουργός Οικονομικών τονίζει ακόμα ότι οι αλλαγές που προτείνει η Επιτροπή ευνοούν τα μεγάλα πορτοφόλια, αφού οι φόροι γίνονται περισσότεροι για τους πολλούς, δηλαδή για τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Αντίθετα για τους λίγους, με τα υψηλά και πολύ υψηλά εισοδήματα, μειώνονται. Εξάλλου μόνο απαρατήρητη δεν μπορεί να περάσει η πρόταση για μείωση της φορολογίας σε επιχειρήσεις που μπαίνουν στο χρηματιστήριο.

Η έκθεση προτείνει την επιβολή ειδικών για το περιβάλλον. Οπως αναφέρει «ειδικοί περιβαλλοντικοί φόροι μπορεί επίσης να έχουν σταδιακά υψηλότερο μερίδιο στο μείγμα των εσόδων. Είναι σημαντικό οι περιβαλλοντικοί φόροι είτε να αντικαθιστούν με διαφάνεια υπάρχοντες φόρους είτε να επιστρέφονται εξ ολοκλήρου στους φορολογούμενους ως εμφανής μείωση φόρου εισοδήματος».

Κλείνοντας το κεφάλαιο των προτάσεων για την ανάπτυξη, η ομάδα Πισσαρίδη κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τον μεγάλο αριθμό των «κόκκινων» δανείων, τη δυσχερή πρόσβαση στη χρηματοδότηση, κυρίως για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Αν και στην παρούσα φάση η χρηματοδότηση αποτελεί πρόβλημα και για τις μεγάλες επιχειρήσεις, αλλά σε μικρότερο βαθμό.

Επίσης, θεωρεί μεγάλη απειλή για τη χώρα το δημοσιονομικό έλλειμμα και ότι χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο πρότασης για μεταρρυθμίσεις τα 32 δισ. ευρώ από τα ευρωπαϊκά ταμεία δεν πρόκειται ποτέ να φτάσουν στον τραπεζικό λογαριασμό της Ελλάδας.

 

Πόρισμα Πισσαρίδη: Οι παρεμβάσεις σε Ασφαλιστικό, συντάξεις και εισφορές

Φορολογία
Παραθέτει στοιχεία για τις παθογένειες του εισπρακτικού μηχανισμού

Πρωταγωνιστικό… ρόλο στο πόρισμα Πισσαρίδη, έχει η φορολογική μεταρρύθμιση στη χώρα μας. Η Επιτροπή Σοφώνυπό τον καθηγητή Χριστόφορο Πισσαρίδη, στην έκθεσή της παραθέτει στοιχεία για τις παθογένειες του εισπρακτικού μηχανισμού και όχι μόνο της ελληνικής οικονομίας, τονίζοντας το υψηλό βάρος που σηκώνουν οι μισθωτοί και τα μεσαία εισοδήματα.

Μερικές από τις αλλαγές-προτάσεις στη φορολογία, στις συντάξεις και τις εισφορές όπως αναφέρουν ΤΑ ΝΕΑ είναι:

Κατ’ αρχήν η απλοποίηση των φορολογικών συντελεστών αλλά και των φορολογικών κλιμακίων εισοδήματος με άμεση μείωση των φορολογικών συντελεστών, κυρίως στα μεσαία εισοδήματα. Είναι χαρακτηριστικό ότι η μεσαία εισοδηματική τάξη καταβάλλει το 51% των φορολογικών εσόδων, ενώ στη μεσαία εισοδηματική τάξη ανήκει χονδρικά ένας στους δύο Ελληνες και στην υψηλή εισοδηματική τάξη ένας στους οκτώ. Το διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα για ένα νοικοκυριό προσδιορίζεται σε 19.700 ευρώ.

Μάλιστα προτείνεται ειδικός θεσμός (στο πρότυπο του Office for Tax Simplification του Ηνωμένου Βασιλείου), όπου θα μπορούσε να διευρυνθεί η ηλεκτρονική τιμολόγηση και η ηλεκτρονική τήρηση λογιστικών βιβλίων, όπου η φορολογική διοίκηση θα έχει στη διάθεσή της μεγάλο μέρος της απαραίτητης πληροφορίας σε σχεδόν πραγματικό χρόνο.

Ετερη πρόταση είναι η εξομοίωση και ενιαία φορολογική μεταχείριση των εισοδημάτων από διαφορετικές πηγές ώστε να μην καταστρατηγείται και η έννοια της προοδευτικότητας της φορολογικής κλίμακας.

Επίσης ζητείται να αυξηθεί ο αριθμός όσων πληρώνουν φόρους. Τα πρόσφατα στοιχεία (έτος 2018) δείχνουν πως ο ένας στους οκτώ φορολογουμένους πληρώνει τα εννέα από τα δέκα ευρώ φόρου εισοδήματος. Δηλαδή, περίπου 1.000.000 φορολογούμενοι πληρώνουν το 92% των κρατικών εσόδων από τον φόρο εισοδήματος, περίπου 2.600.000 πληρώνουν το υπόλοιπο 8% των εσόδων από τον φόρο εισοδήματος, ενώ 5.100.000 φορολογούμενοι δεν πληρώνουν ούτε ένα ευρώ.

Σημαντικό κομμάτι της πρόταση είναι και η σταδιακή μεταφορά του ΕΝΦΙΑ σε τοπικό επίπεδο, με αντίστοιχη προσαρμογή των μεταβιβάσεων πόρων από την κεντρική κυβέρνηση προς τους ΟΤΑ. Η έκθεση ζητά την ενίσχυση αποταμίευσης νοικοκυριών με κίνητρα για μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επενδύσεις μέσω της ελληνικής κεφαλαιαγοράς και ειδικών επενδύσεων. Αυτή η πρόταση είναι πολύ σημαντική καθώς ουσιαστικά προτείνεται η επαναφορά φοροαπαλλαγής για την αποταμίευση και τη μακροχρόνια επένδυση σε αμοιβαία κεφάλαια.

Στις επιχειρήσεις

Μεγάλο κομμάτι της φορολογικής μεταρρύθμισης καταλαμβάνει και το κομμάτι των επιχειρήσεων. Οι προτάσεις της Επιτροπής των Σοφών περιλαμβάνουν:

  1. Ευνοϊκότερη φορολογική μεταχείριση των επενδύσεων των επιχειρήσεων σε μηχανολογικό εξοπλισμό, με μεταβολή του σημερινού εισοδήματος δεκαετούς φορολογικής απόσβεσης με επιταχυνόμενες αποσβέσεις εντός τριετίας.
  2. Αρση αντικινήτρων για τη μεγέθυνση εταιρειών εντός της χώρας.
  3. Σταθερό φορολογικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις. Δεκαετής ρήτρα μη επιδείνωσης του φορολογικού πλαισίου για νέες επενδύσεις.
  4.  Μείωση της φορολόγησης των ενεργειακών προϊόντων για τη βιομηχανία και εξέταση της δυνατότητας επιβολής περιβαλλοντικού φόρου σε εισαγωγές (carbon border tax) από χώρες οι οποίες δεν έχουν θεσπίσει τα κατάλληλα περιβαλλοντικά μέτρα.
  5. Αυστηρότερα και εντατικότερα μέτρα ελέγχου για τον περιορισμό της λαθραίας διακίνησης καυσίμων και καπνικών προϊόντων, με εξασφάλιση του κατάλληλου εξοπλισμού και τεχνογνωσίας.
  6. Ενίσχυση κινήτρων για συρρίκνωση της παραοικονομίας μέσω επιβράβευσης και στοχευμένης χρήσης ηλεκτρονικών πληρωμών.
  7. Μείωση της φορολογικής σφήνας, η οποία μετρά τη διαφορά μεταξύ του κόστους εργασίας για τον εργοδότη και την αντίστοιχη καθαρή αμοιβή που λαμβάνει ο εργαζόμενος. Αναμένεται ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να αποκαλύψει την αδήλωτη απασχόληση και, συνεπώς, να αντισταθμίσει μέρος, τουλάχιστον, των χαμένων κρατικών εσόδων.

Ασφαλιστικό

Τέλος και το ασφαλιστικό έχει μερίδιο στην προσπάθεια της φορολογικής μεταρρύθμισης στο πόρισμα Πισαρίδη. Τι προτείνει:

  1. Μετασχηματισμό της επικουρικής σύνταξης (σήμερα νοητής κεφαλαιοποίησης) σε νέα επικουρική που θα λειτουργεί πλήρως κεφαλαιοποιητικά.
  2. Μείωση του μη μισθολογικού κόστους της εργασίας, δηλαδή της μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών.
  3. Μείωση του ανώτατου ορίου εισοδήματος (πλαφόν ασφαλιστέων αποδοχών) επί του οποίου επιβάλλονται αναλογικές ασφαλιστικές εισφορές για τους μισθωτούς εργαζομένους, ώστε να προσεγγίσει τους μέσους όρους στην ΕΕ.
  4. Αντικατάσταση της ποσοστιαίας εισφοράς υγείας των μισθωτών με ένα σταθερό ποσό ή ένα σύστημα λίγων κλάσεων, όπως ισχύει και με τους αυτοαπασχολούμενους.
  5. Αναπροσαρμογή των κανόνων υπολογισμού της ανταποδοτικής σύνταξης με τρόπο που να είναι αναλογιστικά και ουσιαστικά περισσότερο ανταποδοτική.
  6. Πληρέστερη μετάβαση συντάξεων σε σύστημα τριών πυλώνων, με μείωση εισφορών και ενισχυμένους βαθμούς ελευθερίας των νοικοκυριών στη διαχείριση.