Από τον Βόσπορο… στον Βιστούλα!… Γιώργος Καπόπουλος

Από τον Βόσπορο… στον Βιστούλα!

Από πλαιότερη συνάντηση Ερντογάν – Ντούντα στην Πολωνία, το 2017

Στην ασιατική ακτή της Κωνσταντινούπολης υπάρχει η κωμόπολη Πολονέζκιοϊ (Πολωνικό Χωριό) όπου τον 19ο αιώνα ο σουλτάνος είχε στεγάσει Πολωνούς πρόσφυγες που εγκατέλειψαν τη χώρα τους ύστερα από αποτυχημένες προσπάθειες αποτίναξης του ρωσικού ζυγού.

Πριν από δέκα μέρες ο πρόεδρος της Πολωνίας Ντούντα επισκέφθηκε επίσημα την Τουρκία και επισφράγισε πανηγυρικά την αγορά 24 drones τουρκικής κατασκευής.

Παρά την απόσταση που τις χωρίζει η Βαρσοβία και η Αγκυρα έχουν δύο κοινά χαρακτηριστικά:

● Πρώτον, αποκλίνουν και οι δύο από την πολιτική ορθότητα και κανονικότητα της Ε.Ε. ως προς το κράτος δικαίου και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

● Δεύτερον, παρά τη συμμετοχή τους στο ΝΑΤΟ διεκδικούν το δικαίωμα να προωθούν τη δική τους περιφερειακή ατζέντα και έτσι αποτελούν έναν αστάθμητο παράγοντα διαμόρφωσης των ισορροπιών από τη Βαλτική, την Ανατολική Ευρώπη, τη Μαύρη Θάλασσα, τη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο.

Ο Ερντογάν και οι φιλοδοξίες του να καταστήσει τη χώρα του περιφερειακή δύναμη θυμίζουν τις αντίστοιχες γεωπολιτικές φιλοδοξίες την εποχή του Μεσοπολέμου του δικτάτορα της Πολωνίας στρατάρχη Πιλδούσκι, τη στρατηγική δηλαδή της κυριαρχίας της Βαρσοβίας από τη Βαλτική μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα, που προϋπέθετε την απόσχιση της Λευκορωσίας και της Ουκρανίας από τη Μόσχα.

Αν ο Νταβούτογλου μίλησε πριν από δέκα και πλέον χρόνια για το στρατηγικό βάθος της Τουρκίας, ο Πιλδούσκι ονόμασε το στρατηγικό βάθος της χώρας του Intermarium, δηλαδή ανάμεσα στις δύο θάλασσες.

Ο Ερντογάν έχει κάθε λόγο να επενδύει πολιτικά στην Πολωνία, που είναι μέλος του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε., καθώς οι γεωπολιτικοί μικρομεγαλισμοί των δύο χωρών συναντώνται… στην Ουκρανία.

Έτσι, δίπλα στη Γερμανία, που προωθεί μια εθνική εξωτερική πολιτική κατευνασμού του Ερντογάν, και πέραν της Ιταλίας και της Μαδρίτης, που βλέπουν τη Γαλλία ως πιο επικίνδυνο από την Τουρκία ανταγωνιστή στη Μεσόγειο, η Πολωνία της σκληρής εθνολαϊκιστικής Δεξιάς προβάλλει να έχει όλες τις προδιαγραφές να διαδραματίσει τον ρόλο του δούρειου ίππου της Αγκυρας τόσο στο ΝΑΤΟ όσο και στην Ε.Ε.

Σε αντίθεση με τη σχεδόν πλήρη περιφερειακή απομόνωση της Τουρκίας η Πολωνία έχει ως γείτονες χώρες οι οποίες σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό μοιράζονται τη ρωσοφοβική της προσέγγιση και ενδεχομένως θα μπορούσαν να ενισχύσουν τη φιλοτουρκική γραμμή του Ντούντα.

Οι τρεις Βαλτικές χώρες αλλά και οι πρώην ουδέτερες Σουηδία και Φινλανδία εκ των πραγμάτων δεν αποκλείεται να δουν τον γεωπολιτικό τους ρόλο ως ανάχωμα στην προβολή ισχύος της Μόσχας ως πολλαπλασιαστή ισχύος στους διατλαντικούς συσχετισμούς, μια επικίνδυνη ατραπός που θα μπορούσε να επιλέξει και ο Ερντογάν.

Τόσο η Τουρκία του Ερντογάν όσο και η Πολωνία του Ντούντα έχουν στη διεθνή συμπεριφορά τους το σύνδρομο της αυτοκρατορικής παλινόρθωσης.

Η Αγκυρα έχει σημείο αναφοράς την Οθωμανική Αυτοκρατορία που διαλύθηκε το 1918.

Αντίστοιχα η Βαρσοβία από τότε που ανέκτησε την ανεξαρτησία της το 1918 δεν έπαυσε, με εξαίρεση την περίοδο 1945-91, να διεκδικεί προνομιακή επιρροή στον αχανή γεωγραφικό χώρο του Βασιλείου Πολωνίας-Λιθουανίας που λίγους αιώνες πριν είχε ακτή στη Μαύρη Θάλασσα.

Οταν η Βρετανία δεν μπόρεσε να κατακτήσει την Καμπούλ στα μέσα του 19ου αιώνα ο Μαρξ έγραψε ότι το ανυπότακτο Αφγανιστάν είναι η Πολωνία της Ασίας…

Σήμερα τίθεται το ερώτημα αν ο Ντούντα θα γίνει ο Ερντογάν του Βορρά και αντίστροφα.

Ο χρόνος θα δείξει αν ο Βιστούλας και ο Βόσπορος θα γίνουν από κοινού μια διώρυγα γεωπολιτικού μικρομεγαλισμού.

Γιώργος Καπόπουλος - Free Sunday